Çalışma Hayatının Çift Bağlarına Tesiri: İş Gerilimi ve Evlilik Terapisi

İş Gerilimi ve Çift Bağlarına Yansımaları
İş gerilimine maruz kalan bireyler sıklıkla yorgunluk, tükenmişlik ve tahammülsüzlük yaşar.
Bu durum, eşler ortasındaki duygusal paylaşımın azalmasına ve partnerler arasında
yabancılaşmaya yol açabilir. Uzun periyodik gerilim, çiftler ortasında öfke patlamalarına,
sabırsızlığa ve empati eksikliğine neden olur.
İrtibat üzerinde de iş baskısının olumsuz tesirleri vardır. Çalışma hayatının yoğunluğu,
çiftlerin birbirine ayırdığı vakti kısıtladığı için günlük konuşmalar azalır. Tartışmaların
birçok, iş geriliminin konuta taşınmasıyla tetiklenir. Bu durum, ilgide bağlantı kazalarının
artmasına ve problemlerin çözülemez hale gelmesine yol açar (Repetti, 1989).
İş gerilimi çiftlerin cinsel ömürlerini da tesirler. Çok yorgunluk ve zihinsel meşguliyet, cinsel
istekte azalmaya yol açabilir. Seksüel doyumun azalması ise çiftler ortasında duygusal
yakınlığı zayıflatır ve yabancılaşmayı artırır.
İş geriliminin sadece bireyi değil, aile sistemini de etkilediği bilinmektedir. İşten meskene taşınan
gerilim, ebeveynlerin çocuklarla alakasına de yansır. Anne-babanın gerginliği, aile içi
çatışmaları artırır ve çocuklarda dert seviyesinin yükselmesine yol açabilir.

Kuramsal Çerçeve

Bowen’ın (1978) Aile Sistemleri Teorisi, bireyin yaşadığı gerilimin aile sistemine yayıldığını
belirtir. İş hayatında yaşanan gerilim, aile üyeleri ortasında dolaylı biçimde hissedilir ve çift
bağında dengeyi bozabilir.
Bağlanma kuramına nazaran, inançlı bağlanmaya sahip bireyler iş gerilimini daha sağlıklı
biçimde yönetirken; telaşlı yahut kaçıngan bağlanma tarzlarına sahip şahıslar stresi
evliliklerine olumsuz yansıtma eğilimindedir. İnançlı bağlanma, gerilimin bağlar üzerindeki
yıkıcı tesirlerini azaltan gözetici bir faktör olarak kıymetlendirilir (Mikulincer & Shaver,
2007).
Bodenmann’ın (2005) Gerilim ve Çift Dinamikleri Modeli, gerilimin çift dinamiklerini etkilediğini
ve eşlerin ‘dyadic coping’ yani ortak başa çıkma marifetleri geliştirmesinin alaka doyumunu
artırdığını belirtir. Çiftlerin gerilimle birlikte gayret etmeleri, evliliklerini güçlendiren
değerli bir faktördür.

Evlilik Terapisinde Müdahale Yöntemleri
1. Gerilim İdaresi Çalışmaları: Evlilik terapilerinde partnerlere gerilim kaynaklarını tanımlama
ve yönetme maharetleri kazandırılır. Gevşeme teknikleri, nefes antrenmanları, sorun çözme
metotları ve vakit idaresi stratejileri kullanılır.
2. Bağlantı Hünerleri Eğitimi: İş geriliminin bağlantıyı zedelememesi için çiftlere tesirli iletişim
maharetleri öğretilir. ‘Ben dili’, faal dinleme, his ve gereksinimlerin açık tabir edilmesi
terapide uygulanan temel tekniklerdir.
3. Gottman Yaklaşımı: John Gottman’ın modeli, çiftlerin ‘duygusal banka hesabı’nı
güçlendirmelerini maksatlar. Çiftler, ağır iş temposuna karşın birbirlerine küçük ama
daima olumlu davranışlarda bulunarak alakalarını güçlendirebilirler. ‘Onarıcı girişimler’ ise
tartışmaların evlilik üzerinde yıkıcı tesir yaratmasını maniler (Gottman, 1999).
4. His Odaklı Terapi (EFT): EFT, partnerlerin gerilim altında bile duygusal gereksinimlerini fark
etmelerini ve inançlı bağlanmayı yine kurmalarını sağlar. Bu yaklaşım, çiftlerin iş
kaynaklı gerilimin bağlantılarına tesirlerini fark etmelerine ve yeni bağlanma deneyimleri
geliştirmelerine yardımcı olur (Johnson, 2008).
5. İş-Yaşam İstikrarı Müdahaleleri: Çiftlere, iş ve özel ömür ortasında sağlıklı sınırlar
koymaları öğretilir. Ortak aktiviteler planlamak, birlikte kaliteli vakit geçirmek ve evlilikte
öncelikleri tekrar belirlemek, terapötik sürecin kıymetli bir kesimidir.

Türkiye Bağlamında Değerlendirme
Türkiye’de iş hayatı, uzun mesai saatleri, iş güvencesizliği ve ekonomik kaygılarla
karakterizedir. Bilhassa metropollerde yaşayan çiftlerde iş gerilimi, evlilik çatışmalarının

temel nedenlerinden biridir. Klâsik toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle erkeklerin iş
gerilimini konuta taşıması, bayanların ise hem iş hayatında hem meskende sorumluluk yüklenmesi,
evlilik münasebetlerinde gerginlikleri artırmaktadır. Bu nedenle evlilik terapilerinde kültürel
dinamiklerin dikkate alınması, müdahalelerin tesirliliğini artırır.

Tartışma
İş gerilimi, çift ilgilerinde göz gerisi edilen ancak kritik değere sahip bir faktördür. Çiftler
gerilimle başa çıkmada sırf ferdî değil, ilişkisel seviyede de marifetler geliştirmelidir.
Araştırmalar, ‘ortak başa çıkma’ (dyadic coping) stratejilerini kullanan çiftlerin, stresin
olumsuz tesirlerini daha az yaşadığını ve evlilik doyumlarının daha yüksek olduğunu
göstermektedir (Bodenmann, 2005).
Türkiye’de yapılacak çalışmalar, kültüre has iş gerilimi ve evlilik alakası dinamiklerini
anlamak açısından değerli olacaktır.

Sonuç
Çalışma hayatı, çiftlerin bağlantılarında kıymetli bir gerilim kaynağıdır. İş gerilimi, duygusal
uzaklaşma, irtibat problemleri, cinsel doyumda azalma ve aile içi çatışmalara yol açabilir.
Evlilik terapisinde gerilim idaresi, irtibat marifetlerinin geliştirilmesi ve iş-yaşam
istikrarının sağlanması, çiftlerin daha sağlıklı ve doyumlu münasebetler kurmalarına katkı sağlar.

Kaynakça
 Bodenmann, G. (2005). Dyadic coping and its significance for marital functioning.
European Psychologist, 10(3), 182–192.
 Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.
 Gottman, J. M. (1999). The seven principles for making marriage work. Crown.
 Johnson, S. M. (2008). Hold me tight: Seven conversations for a lifetime of love. Little,
Brown Spark.
 Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (1995). The longitudinal course of marital quality and
stability: A review of theory, method, and research. Psychological Bulletin, 118(1), 3–34.
 Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics,
and change. Guilford Press.
 Repetti, R. L. (1989). Effects of daily workload on subsequent behavior during marital
interaction: The roles of social withdrawal and spouse support. Journal of Personality
and Social Psychology, 57(4), 651–659.