Daima Anlayışlı Olmak: Sağlıklı Bir Özellik mi, Yoksa Görünmeyen Bir Yük mü?
“Ben daima anlayışlıyımdır.”
Birinci bakışta hayli olgun, hatta faziletli bir yaklaşım üzere görünebilir. İnsanları kırmayan, alttan alan, yönetim eden, empati kuran bir insan… Kim istemez ki bu türlü biriyle münasebet kurmayı?
Ama terapi odasında bu cümlenin gerisine bakıldığında, çok farklı bir tablo çıkabiliyor karşımıza.
Zira “aşırı anlayışlı” olmak birden fazla vakit bir tercih değil, bir savunma düzeneğidir.
Aşırı Anlayışın 1. Nedeni: Sınır Koyamamak
Kişi diğerlerinin muhtaçlıklarını kendi muhtaçlıklarının önüne koyar.
Hayır diyemez.
İtiraz edemez.
Haksızlığa uğrasa bile bunu lisana getiremez.
Bu durum çoklukla çocuklukta öğrenilir. Aile içinde fazla ahenk beklenen, hislerini tabir etmesine müsaade verilmeyen çocuklar, büyüdüklerinde ‘problem çıkarmamak’ ismine daima anlayışlı olmaya çalışırlar. Zira zihinleri şöyle çalışır:
Ama bu ahenk uzun vadede tükenmişliğe yol açar. İçeride bastırılan öfke, ıstırap, kırgınlık birikir ve münasebetlerde pasif agresif tutumlarla, içten içe kopuşlarla sonuçlanır.
Aşırı Anlayışın 2. Nedeni: Sevilmek İçin Kendini Bastırmak
Bazı beşerler için ‘iyi olmak’, sevilmenin ön koşuludur.
Bilhassa duygusal olarak ihmâl edilen ya da sevgiyi şartlı yaşayan bireyler, bağlantılarda daima fedakâr olurlar.
“Ben olmasam bu ilgi yürümez.”
“Ben anlamazsam kim anlayacak?”
“Ne yapayım, yeniden de kıyamıyorum…”
Bu cins cümleler tanıdık geliyorsa, orada sağlıklı bir eşitlikten değil, onay alma ihtiyacından kelam ediyor olabiliriz. Kişi kendi muhtaçlıklarını bastırdıkça, görünmeyen bir yük taşır:
Ve vakitle bu rol kırgınlığa, değersizlik hissine ve hatta depresyona evrilebilir.
Anlayış Nerede Biter, İhmal Nerede Başlar?
Gerçekten olgun, sağlıklı bir anlayış; kişinin hem karşısındakini hem kendini dikkate aldığı noktada başlar.
Şayet yalnızca karşıdakini düşünüyorsanız ve kendinizden daima ödün veriyorsanız…
Orada anlayıştan çok, kendini ihmal kelam mevzusudur.
Bu farkı görebilmek ise, değişimin birinci adımıdır.
Sonuç
