Ergenlik devrinde vakit zaman karamsarlık yaşanması gelişimsel olarak beklenebilir. Fakat ümitsizlik hissi kalıcı hâle geldiğinde, ergenin iç dünyasında kıymetli bir zorlanmaya işaret eder. “Ne yaparsam yapayım düzelmeyecek” kanısı, ergenin motivasyonunu ve ömür gücünü önemli biçimde düşürür.
Bu hissin temelinde çoklukla denetim kaybı algısı vardır. Akademik baskı, aile beklentileri, toplumsal bağlantılarda yaşanan hayal kırıklıkları ve gelecek meçhullüğü ergenin zihninde üst üste biner. Ergen, uğraş göstermenin bir manası olmadığına inanmaya başlayabilir.
Umutsuzluk yaşayan ergenlerde davranışsal değişimler dikkat çeker: geri çekilme, isteksizlik, hayallerden vazgeçme, “boşver” lisanı. Bu tabirler tembellik değil, duygusal tükenmişliğin göstergesidir.
Ailelerin sık yaptığı yanılgılardan biri, bu durumu motive edici sözlerle süratlice düzeltmeye çalışmaktır. “Her şey geçer”, “Daha neler göreceksin” üzere cümleler âlâ niyetlidir ancak ergenin hissini görünmez kılabilir. Evvel anlaşılmak, sonra yönlendirilmek gerekir.
Umutsuzlukla baş edebilmek için ergenin küçük ancak gerçekçi gayeler belirlemesine takviye olmak değerlidir. Muvaffakiyetin değil, uğraşın fark edilmesi; geleceğin tek bir imtihandan ya da periyottan ibaret olmadığının hissettirilmesi hami tesir yaratır.
