Özellikle duygusal ihmal, görünmeyen ruhsal etkilenmelerin başında gelir. Duygusal
ihmal, fizikî gereksinimlerin karşılanmasına karşın çocuğun duygusal olarak görülmemesi,
anlaşılmaması ve onaylanmaması durumudur. Bu cins bir ortamda büyüyen birey,
hislerinin değerli olmadığına dair örtük bir ileti alır. Yetişkinlikte ise bu şahıslar, kendi
hislerini tanımakta ve söz etmekte zorlanabilir.
Görünmeyen etkilenmelerden biri de mikro travmalardır. Mikro travmalar; tek başına yıkıcı
görünmeyen lakin tekrar ettikçe ruhsal yük oluşturan tecrübelerdir. Daima eleştirilmek,
küçümsenmek, kıyaslanmak ya da duygusal olarak geçersiz kılınmak bu kapsama girer.
Beyin, bu tekrar eden tecrübeleri bir tehdit örüntüsü olarak kodlar ve kişiyi daima tetikte
meblağ.
Bu tıp etkilenmeler, birçok vakit telaş bozuklukları, düşük öz kıymet, mükemmeliyetçilik
ya da tükenmişlik sendromu üzere meselelerle bağlıdır. Kişi, neden bu kadar yorulduğunu ya
da neden daima “yetmiyormuş” üzere hissettiğini anlamakta zorlanabilir. Fakat kökenine
bakıldığında, geçmişte gereğince görülmemiş olmanın izleriyle karşılaşılır.
Sosyal münasebetler de ruhsal etkilenmelerin değerli bir alanıdır. Bilhassa duygusal sınırların
net olmadığı bağlarda büyüyen bireyler, diğerlerinin gereksinimlerini kendi ihtiyaçlarının
önüne koymaya eğilimli olabilir. Bu durum, kişinin kendi benliğinden uzaklaşmasına ve
içsel boşluk hissine yol açar. “Hayır” demenin suçluluk yaratması, bu görünmeyen
etkilenmelerin tipik bir sonucudur.
Modern hayatın getirdiği daima uyarılma hali de ruhsal etkilenmeleri artıran
faktörlerden biridir. Toplumsal medya, daima karşılaştırma ve performans baskısı yaratır.
Beyin, kendini diğerleriyle kıyasladıkça yetersizlik algısı beslenir. Bu durum, bilhassa öz
kıymetini dış onaya dayandıran bireylerde daha bariz hale gelir.
Görünmeyen ruhsal etkilenmelerin en zorlayıcı yanı, kişinin bunları “geçerli”
görmemesidir. “Abartıyorum”, “Daha berbatı var” ya da “Buna üzülmemeliyim” gibi
niyetler, kişinin kendi duygusal tecrübesini geçersiz kılmasına yol açar. Halbuki psikolojik
etkilenmenin ölçüsü, olayın büyüklüğü değil; kişinin iç dünyasında bıraktığı izdir.
İyileşme süreci, bu görünmeyen etkilenmelerin isimlendirilmesiyle başlar. Kişi,
yaşadıklarının kendisi üzerindeki tesirini fark ettiğinde, beynin tehdit ve güvenlik
sistemleri yine dengelenmeye başlar. Terapötik süreçte bu deneyimlerin
manalandırılması, duygusal regülasyonun yine öğrenilmesini sağlar.
Sonuç olarak ruhsal etkilenmeler her vakit dramatik olayların sonucu değildir.
Sessizce biriken, görünmeyen ve birden fazla vakit fark edilmeyen yaşantılar da ruhsal
dünyamızda derin izler bırakır. Bu izlerin farkına varmak, kişinin kendisiyle daha gerçek ve
şefkatli bir alaka kurmasının kapısını ortalar.
HAZIRLAYAN:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Psikolog Cansu Hatice Karcıoğlu
