Haklı olma gereksinimi, birden fazla vakit kişinin görülme ve pahalı hissetme isteğiyle irtibatlıdır. Hisleri gereğince duyulmamış bireyler için haklı çıkmak, varlığını kanıtlamanın bir yolu haline gelebilir. Bu durumda tartışma, sorunu çözmekten çok, duygusal olarak kaybolmamaya hizmet eder.
Güç uğraşı derinleştikçe, taraflar birbirini anlamaktan uzaklaşır. Dinlemek yerini savunmaya, empati yerini ispat sunmaya bırakır. Her iki taraf da kendi konumunu müdafaaya çalışırken, ilginin gereksinimleri geri planda kalır. Meğer alakalarda sürdürülebilir bağ, mutlak haklılıktan değil; karşılıklı anlayıştan beslenir.
Bu gayret birden fazla vakit farkında olunmadan sürdürülür. Taraflar, “Ben yalnızca kendimi savunuyorum” ya da “Haksızlığa uğruyorum” kanısıyla hareket eder. Lakin bu savunma hali, bağlantının duygusal temasını zayıflatır. Kazanılan her tartışma, bağdan küçük bir kesim götürebilir.
Psikolojik danışmanlık sürecinde güç gayreti ele alınırken, bireylerin bu çabada neyi müdafaaya çalıştığına odaklanılır. Kimi vakit bu bir hürmet gereksinimi, kimi vakit değersizlik hissinden kaçınma uğraşıdır. Bu muhtaçlıklar fark edildiğinde, haklı olma dileğinin yerini anlaşılma isteği alabilir.
Bağlı kalmayı seçmek, haksızlığa boyun eğmek manasına gelmez. Tersine, kişinin hem kendi hudutlarını koruyabildiği hem de alakayı yıpratmadan söz edebildiği bir duruşu temsil eder. Bağda bağ kurmak, taraflardan birinin kaybetmesiyle değil; her iki tarafın da görülmesiyle mümkündür.
Haklı olmak süreksiz bir rahatlama sağlayabilir; bağlı kalmak ise uzun vadeli bir itimat inşa eder. Bağlantılar, kimin daha gerçek olduğuyla değil; kimin temas edebildiğiyle güçlenir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
