GEBE PSİKOLOJİSİ VE İNFERTİLİTE (HAMİLE KALAMAMA) DEPRESYONU
Gebelik devri anne adayı için fizikî olduğu kadar, ruhsal değişikliklerin de ağır olarak yaşandığı bir periyottur. Anne ile bebek ortasındaki bağ, anne adayının gebe olduğunu öğrendiği anda başlar. Gerek fizikî manada gerekse de ruhsal manada birçok değişikliğe yol açan hamilelik devri, birebir vakitte bir bayanın hayatı boyunca yaşadığı en özel süreçtir. Kadınlar için dönüm noktası olarak nitelendirilen hamilelik devri, bayanda bariz fizikî değişikliklere neden olmakla bir arada, yaşanan hormonal değişimler ve duygusal dalgalanmalar anne adayının psikolojisini de kıymetli ölçüde etkilemektedir.
Anne karnındaki bebeğin, dış etkenlerden etkileşimi, kestirim ettiğimizden çok yüksek bir orandadır. Bu nedenle anne adayının hamilelik sürecini nasıl geçirdiği gerek fizyolojik, gerekse de ruhsal açıdan çok fakat çok değerlidir. Anne adayı bir taraftan gelişmenin heyecanıyla kendini memnun hissederken, öbür taraftan da sürece ait belirsizlik, tasa seviyesinin artmasına sebep olur. Hamilelik nasıl geçecek, sağlıklı bir bebek dünyaya getirebilecek miyim, nasıl bir anne olacağım üzere sorular hamilelik periyodu boyunca anne adaylarının zihinlerini meşgul edebilir. Güzel anne olabilecek miyim sorusunun yarattığı telaş beraberinde kusur yapmaya dair endişe ve suçluluk hisleri doğurabilir. Tüm bu duygusal gel-gitler ortasında anne adayının eşinden, anne-babasından ve arkadaşlarından gördüğü dayanak, onun baş etme maharetlerini kuvvetlendirecek ve hamilelik periyodunu daha keyifli ve huzurlu geçirmesini sağlayacaktır.
Bu periyotta baba adayları, eşleri için en büyük dayanak kaynağıdır. Artık çift olarak hayatlarında farklı bir periyot başlamıştır. Dünyaya gelecek bebekleri için hazırlık yapmaya başladıkları keyifli ve yeni bir periyoda hazırlanmaktadırlar. Ayrıyeten anne adayları için destekleyici bir toplumsal etraf de değerli bir güç kaynağıdır. Anne adaylarının arkadaş etrafında gebe yahut çocuk sahibi şahısların bulunması onlar için belirsizlik demek olan bu devrin daha öngörülebilir hale gelmesine yardımcı olur.
Hamilelikteki Değişimler
Hamilelik devrinde anne adayları fizikî ve duygusal bir kadro değişimler yaşayabilirler. Vücutlarında ve ruhsal dünyalarında meydana gelecek bu değişimlerin neler olabileceğini evvelce biliyor olmaları bunlarla baş etmelerinde kolaylık sağlayacaktır.
Bu devirde görülen fizikî değişimlerin başında kilo artışı gelir. Hamilelik devrinin çoklukla birinci aylarında bulantı yaşamaya başlayabilir ve ilerleyen vakitlerde beden biçiminin değişmesiyle birlikte kişi evvelden rahatlıkla yaptığı hareketlerde zorluklar yaşayabilir. Cilt yapısında değişimler meydana gelebilir. Teneffüs, sindirim ve deveran sistemlerinde farklılıklar oluşacaktır. Tüm bunlar uyku ve beslenme üzere temel yaşamsal aktivitelerde düzensizlikler meydana getirebilir.
Aynı vakitte anne adayları, hamilelik periyodunda bir kadro ruhsal değişimler de yaşayabilirler. Nedensiz ağlamalar, gerginlik, ağır tasa ve kırılganlık bunlardan bazılarıdır.
Ancak hamilelik süreci ömür uzunluğu devam edecek annelik hissinin başlangıcı olarak nitelendirilmektedir.
Kişiden bireye değişkenlik gösteren hamilelik psikolojisi, bayanın yanı sıra baba adayını da etkileyen bir durumdur. Lakin bu süreç herkeste farklı tesirlere neden olmaktadır.
Hamilelik sürecinde ailenin anne adayına yaklaşımı da hayli değerlidir. Baba adayı başta olmak üzere öteki aile bireylerinin anneye karşı olumlu ve hoşgörülü yaklaşımı anne adayının hamilelik sürecini ruhsal açıdan daha kolay atlatmasına yardımcı olur. Bu nedenle annenin daha hassas olduğu hamilelik sürecinde çevresel faktörlerin anne adayının psikolojisini direkt etkilediğini söyleyebiliriz.
Hamilelik psikolojisinin herkeste farklı tesirlere yol açtığını söylemiştik. Fakat bu durumda tesirli olan en kıymetli faktörlerden biri de eşlerin annelik ve babalık sorumluluğuna karşı hazır olup olmadıklarıdır. Ekseriyetle beklenmedik gebeliklerde bu durumun yol açtığı telaş ve endişe, hamilelik sürecinde anne ve baba adayının psikolojisini büyük oranda etkilemektedir.
Fakat ne kadar istenen ve planlı bir gebelik olursa olsun, hamilelik psikolojisi açıklanamayacak, farklı bir şey… Bazen içindeki mucizeyi hissedip memnun, bazen de doğumu düşünerek, bebeğini düşünerek her şeyden kaygı duyarak mutsuzluk ve endişe hissedebilirsiniz. Öncelikle bunların hepsinin hamilelikte anne psikolojisinde çok olağan olduğunu bilmelisiniz.
Aklınıza bu biçim olumsuz durumlar geldikçe ve kendinizi her berbat hissettiğinizde derin bir nefes alın ve bebeğinizi düşünün. Hamilelik psikolojisinde bu düşündükleriniz çok olağan, ama bebeğinizi en çok etkileyen durumlardan birisinin de gerilim olduğunu unutmayın. Kendinize çok fazla yüklenmeden hoş hislere odaklanmaya çalışın.
Hamilelik psikolojiniz, sizi rahatsız ediyor ve daima kendinizi külfetli ve kaygılı hissediyorsanız. Vakit kaybetmeden bir psikoloğa müracaatınızı tavsiye ederiz. Hamilelik psikolojisi kitapları da rahatlamanıza yardımcı olabilir.
Hamilelik periyodunda sık rastlanan psikiyatrik meseleler, depresyon, telaş bozukluğu ve panik bozukluğudur.
Hamilelik devrini ruhsal olarak daha düzgün geçirmenin yolları:
- Bu devirde kaygılanılan hususlarda bir Bayan Hastalıkları ve Doğum uzmanından yardım alın.
2. İnternette forum sitelerinde ekseriyetle olumsuz öyküler bulunmaktadır. Bu tip bilimsellik dışında yazılanlardan uzak durun
3. Dinlenmenize ihtimam gösterin.
4. Sigaradan uzak durun.
5. Alkol ve uyuşturucu unsurları hayatınızdan çıkarın.
6. Eşinizle daha fazla vakit geçirin, ondan bu ıstırapları atlatma ile ilgili yardım isteyin.
7. Cinsellikten uzaklaşmayın. Hamilelikte cinsellik konusunda bilgi için Doğum uzmanınıza danışın.
8. Antrenman yapın, bu ruh sağlınıza kesinlikle olumlu yansıyacaktır.
9. Sevdiklerinizle vakit geçirin.
10. Ruhsal olarak zorlanmaya devam ediyorsanız psikiyatrist yahut psikologdan yardım almaktan çekinmeyin. - Evlilikle birlikte çocuk yapma, hem çiftin, hem ailelerinin hem de yakınlarının beklentisi haline gelir. Geçmişten günümüze kadar evlilikle çocuk yapma neredeyse özdeşleşmiştir. Günümüzde kimi çiftler çocuk yapmayı düşünmemektedirler lakin çocuk yapın baskısından onlar da etkilenmektedirler.
- Bugünkü bilgilerimizle; olağan doğurgan çiftlerde, olağan sıklıkta cinsel bağlantı durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 olduğunu biliyoruz. Bu oran 1 yıl sonrasında % 85, 2 yıl sonrasında ise % 90 civarındadır.
- Kısırlık ise rastgele bir doğum denetimi prosedürü uygulamaksızın, 1 yıl müddetle, sistemli ilgiye karşın gebe kalamama durumudur. Kısırlık sorunu olan ailelerin yaklaşık %30’unda erkekte, %30’unda bayanda ve %30’unda ise hem erkekte hem de bayanda sorun vardır. %10’unda ise yapılan tetkiklere karşın bir sorun tespit edilemez, bu küme ise “açıklanamayan kısırlık” olarak isimlendirilmektedir.
- Son periyotlarda gelişen metotlar sayesinde kısırlık nedenleri hem daha kolay tespit edilmekte hem de birçok tahlil bulunabilmektedir.
- Hamile kalamama durumu bayanlarda daha fazla olmak üzere çiftte önemli bir gerilime neden olabilmektedir.
- Bunun nedenleri:
- 1. Bayanın ve erkeğin ailesinin çocuk yapma konusundaki baskıları.
- 2. Arkadaşların ya da yakınların bu bahiste sorduğu sorular.
- 3. Bayanın etrafındaki arkadaşlarının hamilelikleri.
- 4. Planlamaya karşın gebelik oluşmaması.
- 5. Bayanın doğuramayacağına ve öteki şahıslardan eksik olacağına dair yetersizlik hisleri.
- 6. Eşlerden birinin ya da her ikisinin çok çocuk yapma isteği.
- 7. Erkeğin çocuk yapma isteğinin olmaması.
- 8. Bayanın yaşının ilerlemesi.
- 9. Geç yaşta yapılan evlilikler.
- 10. Kısırlıkla ilgili rastgele bir sorun olmamasına karşın gebe kalınamaması.
- 11. Erkekte olan kısırlık sıkıntısının, tedavi edilse dahi bayanın üstlenmesi.
- 12. Olan düşükler.
- 13. Başarısız tüp bebek deneyimi
- 14. Tüp bebek tecrübelerinin sayısının fazlalığı
- 15. Birinci çocuğa gebelikte yaşanan meselelerin ikinci gebelik için kaygı yaratması.
- 16. Birinci çocuğun doğumundan sonra oluşan lohusalık periyodu ruhsal problemleri.
- Bahsettiğimiz bu problemler nedeniyle bayanlarda hamilelik ile ilgili önemli endişe ve tasalar oluşur. Birçoğu bu periyotta ruhsal olarak hayli etkilenmelerine karşın ruhsal yardım almazlar. Ya da nasıl bir yol izleyeceklerini bilmezler. Geçen her gün gerilimi biraz daha artırır. Kısır bir döngü oluşur. Birçok kişi için çarçabuk gerçekleşen hamilelik bir kısım çift için önemli ruhsal sorunlara neden olur.
- Hamile kalma sorunu yaşayan ikili teklifler:
- 1. Bazen hiçbir neden olmaksızın gebe kalınamayabilir. Bu nedenle çok baskı hissediyorsanız, konutta ve yakınlarınızla hamilelikle ilgili konuşmayı bir mühlet bırakın.
- 2. Her yaşadığınız cinselliği gebe kalma niyetiyle yaşamaktan vazgeçin. Cinselliği rahat yaşamak hamilelik ihtimalini artıracaktır.
- 3. Bazen hamilelikle ilgili uğraşılar birbirinizi ihmal etmenize neden olabilir. Aranızdaki bağlantıya odaklanın, olumlu ve müspet geçirdiğiniz günler sizi moral olarak yükseltecektir.
- 4. Dünyada her beşerden bir tane olduğunu, yani sizin de tek olduğunuzu unutmayın. Diğerleriyle kendinizi kıyaslamayın.
- 5. Bayan kendi ailesiyle, erkek kendi ailesiyle bu hususta konuşmalıdır. Bu hususta soru sorma ve baskı yapmalarından vazgeçmeleri istikametinde telkinde bulunmalısınız.
- 6. Kimi bayanlar gebe kalma yahut sürdürmeyi mahzurlar fikriyle çok önlemli davranırlar. Hekiminizden yapabileceğiniz idmanları öğrenin. Spor ve idman sizi hem daha keyifli hissettirir hem de daha zinde ve rahat hissettirir.
- 7. Etrafta size önerilecek çeşitli saçma formülleri denemeyin. Sorun varsa kesinlikle tahlil için doktora başvurun.
- 8. Bu mevzu mahrem bir mevzudur. Birinci yaşanan aksilikte herkese anlatırsanız bu mevzuda size daima soru ve tekliflerin geleceğini aklınızdan çıkarmayın. Bunun size gelecekte baskı yaratacağını gözden kaçırmayın.
- 9. Bayan Hastalıkları ve Doğum uzmanından ve üroloji uzmanından tıbbi yardım almaktan çekinmeyin.
- 10. Tüp bebek denemeye karar verirseniz, bunun uzun ve zahmetli bir yol olduğunu unutmayın. Kendinizi hazır hissederek bu yola çıkın. Zira birden fazla deneme yapmak durumunda kalabilirsiniz. Bu olağan bir durumdur.
- 11. Başarısız tüp bebek tecrübeleri varsa gebe kalmakla ilgili tedavilere bir müddet orta verin. Şunu unutmayın yeni bir deneme için kesinlikle morale gereksiniminiz vardır.
- 12. Bütün bu tekliflere karşın sıkıtınız ve geriliminiz devam ediyorsa kesinlikle bir psikiyatrist ya da psikologdan bir müddet yardım alın.
Hamilelik periyodundaki psikoloji bebeği nasıl tesirler?
Hamilelik periyodunu annenin sakin ve inanç içerisinde geçirmesi, olağan ki bebeği ruhsal açıdan daha âlâ etkilemektedir.
Araştırmalar, gerilim faktörüyle uğraşan anne adaylarında erken doğum riskinin daha fazla olduğunu göstermektedir. O yüzden hamilelik periyodunun daha rahat ve sakin geçirilmesine çaba gösterilmelidir. Bebeğin gelişmesi açısından olumlu sonuçlanacaktır.
Bilim insanları, gerilimli bir hamilelik geçiren anne adaylarının erkek hormonu olan testosteronu daha fazla salgıladıklarını, bunun da bebeğin konuşma yeteneğini ve zihinsel gelişimini sekteye uğrattığını kanıtlamışlardır.
Bebeğin sıhhati için, ruhsal taraftan çöküntüye uğrayacak durumlarda, gerilimsiz ortamlarda bulunulmalı ve daha az ağır iş ortamında çalışılmalıdır.
