Bazen yetişkin bir insan olmamıza karşın beklenmedik durumlarda çok kırıldığımızı, reddedilmekten ağır halde korktuğumuzu ya da küçük bir tenkitten düşündüğümüzden daha fazla etkilendiğimizi fark edebiliriz. Mantığımız bir şey söylerken hislerimiz değişik reaksiyonlar verebilir. İşte bu noktada psikolojide sıkça kullanılan “içimizdeki çocuk” kavramı gündeme gelir.
Peki hakikaten içimizde bir çocuk mu yaşıyor? Elbette fizikî manada değil. Lakin çocukluk devrinde yaşadığımız tecrübelerin, hislerin ve öğrenmelerin yetişkinlikte de tesirini sürdürmesi nedeniyle psikolojide “iç çocuk” kavramı değerli bir yer fiyat.
İç Çocuk Nedir?
İç çocuk, kişinin çocukluk periyodunda yaşadığı duygusal tecrübelerin, gereksinimlerin, kaygıların ve anıların yetişkinlikte de tesirini sürdüren ruhsal istikametini tabir eder.
Bu kavram bilimsel olarak gerçek bir kişilik modülü değil, bireyin geçmiş tecrübelerinin bugünkü duygusal reaksiyonlarını anlamaya yardımcı olan bir metafordur.
Başka bir tabirle iç çocuk; geçmişte yaşanan sevinçleri, endişeleri, hayal kırıklıklarını ve karşılanmamış gereksinimleri temsil eder.
Çocukluk Tecrübeleri Neden Bu Kadar Tesirlidir?
İnsan beyninin ve kişiliğinin değerli bir kısmı çocukluk yıllarında şekillenir.
Bu devirde çocuk:
Kendisi hakkında inançlar geliştirir,
İnsanlara güvenmeyi öğrenir,
Sevgi ve kabul anlayışını oluşturur,
Duygularını nasıl söz edeceğini keşfeder.
Bu nedenle çocuklukta yaşanan tecrübeler sırf o devri değil, yetişkinlikteki davranışları da etkileyebilir.
İç Çocuk Yetişkinlikte Nasıl Ortaya Çıkar?
İç çocuk birçok vakit günlük hayatta fark edilmeden tesirini gösterir.
Örneğin:
Reddedilme Korkusu
Bir arkadaşın bildirisine geç karşılık vermesi yahut partnerin ilgisinin azalması bireyde beklenenden çok daha ağır bir hüzün yaratabilir.
Bu durum bazen geçmişte yaşanan terk edilme yahut ihmal tecrübelerini tetikleyebilir.
Sürekli Onay İhtiyacı
Bazı beşerler kendilerini pahalı hissedebilmek için daima takdir edilmeye gereksinim duyabilir.
Bu muhtaçlık çocuklukta gereğince görülmemiş yahut onaylanmamış hissetmekle alakalı olabilir.
Eleştiriye Karşı Çok Hassasiyet
Yapıcı bir geri bildirim bile kişinin kendisini kıymetsiz hissetmesine neden olabiliyorsa, geçmiş tecrübelerin tesiri kelam konusu olabilir.
Hayır Diyememek
Başkalarını üzmekten korkmak ve daima fedakârlık yapmak da çocuklukta öğrenilen ilgi kalıplarıyla ilişkili olabilir.
İç Çocuk Sadece Olumsuz Tecrübelerden Mi Oluşur?
Hayır.
İç çocuk sadece yaraları ve eksiklikleri temsil etmez.
Aynı vakitte:
Merakı,
Yaratıcılığı,
Neşeyi,
Oyun oynamayı,
Hayal kurmayı,
Kendiliğindenliği
de içinde barındırır.
Bu nedenle iç çocuk kavramı yalnızca zorlayıcı hislerle değil, ömür gücüyle de alakalıdır.
Karşılanmamış Duygusal Muhtaçlıklar Nelerdir?
Her çocuk;
Sevilmeye,
Güvende hissetmeye,
Anlaşılmaya,
Değer görmeye,
Kabul edilmeye
ihtiyaç duyar.
Bu muhtaçlıklar gereğince karşılanmadığında kişi yetişkinlikte de benzeri eksiklikleri hissedebilir.
Örneğin daima takdir beklemek, terk edilmekten korkmak yahut değersizlik hissetmek bazen geçmişte karşılanmamış duygusal gereksinimlerle irtibatlı olabilir.
İç Çocuğu Fark Etmek Neden Kıymetlidir?
Kişinin duygusal reaksiyonlarının kaynağını anlaması, kendisiyle daha sağlıklı bir ilgi kurmasına yardımcı olabilir.
Örneğin:
Neden bu kadar kırıldığını,
Neden daima onay aradığını,
Neden tıpkı bağlantı meselelerini yaşadığını
anlamaya başladığında davranışlarını değiştirme talihi da artar.
Farkındalık değişimin birinci adımıdır.
İç Çocukla İlgili Farkındalık Nasıl Geliştirilebilir?
Aşağıdaki sorular kişinin kendisini daha düzgün anlamasına yardımcı olabilir:
En çok hangi durumlarda kırılıyorum?
Çocukken en çok neye gereksinim duyuyordum?
Hangi tenkitler beni derinden etkiliyor?
Kendimle ilgili tekrar eden olumsuz niyetlerim neler?
Bu kanıları birinci ne vakit hissetmeye başladım?
Bu sorular geçmiş ile bugün ortasındaki ilişkiyi kurmayı kolaylaştırabilir.
Ne Vakit Profesyonel Takviye Alınmalı?
Eğer geçmiş tecrübelerin tesirleri:
İlişkilerinizi zorlaştırıyorsa,
Sürekli tasa yaratıyorsa,
Öz itimadınızı olumsuz etkiliyorsa,
Yoğun duygusal reaksiyonlara neden oluyorsa,
Tekrarlayan bağlantı sorunlarına yol açıyorsa,
bir ruh sıhhati uzmanından dayanak almak yararlı olabilir.
Psikoterapi süreci, kişinin geçmiş tecrübelerini anlamasına ve bugünkü hayatına tesirlerini değerlendirmesine yardımcı olabilir.
İçimizdeki çocuk, gerçek manada yaşayan bir çocuk değil; çocukluk devrinde yaşadığımız tecrübelerin ve duygusal öğrenmelerin bugünkü yansımalarını söz eden ruhsal bir kavramdır. Çocuklukta karşılanan ya da karşılanmayan muhtaçlıklar, yetişkinlikte kurduğumuz bağlantıları, öz inancımızı ve duygusal reaksiyonlarımızı etkileyebilir. Geçmişimizi anlamak, bugün yaşadığımız kimi zorlukları anlamlandırmamıza ve kendimizle daha şefkatli bir münasebet kurmamıza yardımcı olabilir.
