Kabızlık Neden Olur?
Çocuklarda kabızlık, dışkılama sırasında ağrı hissetme, okula başlama, seyahat üzere toplumsal değişimler nedeniyle dışkılamadan kaçınma alışkanlığı ile başlayabilir. Bu durum, kalın bağırsağın alt kısmında dışkının birikmesine, su emiliminin artmasına ve dışkının sertleşerek atılımının zorlaşmasına neden olur.
Dışkı birikimi arttıkça çocukta dışkılama muhtaçlığı hissi azalabilir ve buna bağlı olarak kaka kaçırma belirtileri görülebilir. Kalın bağırsağın son kısmının olağan hareketlerinin kaybolması, kabızlığın kısır döngüye dönüşmesine yol açar. Kronik hale geldiğinde kabızlık iştahsızlık, karında şişlik ve ağrı üzere belirtilerle birlikte daha önemli bir tabloya dönüşebilir.
Kabızlık Tanısı Nasıl Konur?
Çocuklarda kabızlık teşhisinin hakikat konulması kabızlığın altında yatan nedenlerin belirlenmesi ve tesirli bir tedavi planının oluşturulması için kritik bir adımdır. Çocuklarda kabızlık tanısı, klinik kıymetlendirme sırasında üç temel kriter üzerinden ayrıntılı bir biçimde kıymetlendirilir. Bu kriterler;
Dışkılama sıklığı: Haftada iki kezden az gerçekleşen dışkılama durumu.
Belirtilerin müddeti: En az bir ay boyunca devam eden semptomlar.
Dışkının yapısı: Kalın ve sert hale gelen dışkının atılmasının zorlaşması ve ağrılı bağırsak hareketlerine neden olması.
Klinik kıymetlendirme sırasında hikaye ve fizik muayene önceliklidir. Çocuğun beslenme sistemi, dışkının ölçüsü ve görünümü, psikososyal faktörler, eşlik eden idrar sorunları üzere ayrıntılar sorgulanır. Fizik muayenede ise büyüme gelişme durumu, karın muayenesi, kuyruk sokumunda gamze varlığı ve makat etrafının kıymetlendirilmesi değerlidir.
Bazı durumlarda ileri tetkikler gerekebilir. Tedaviye dirençli kabızlık olaylarında kontrastlı kolon grafisi, kolon ve anal manometre üzere sistemlerle daha detaylı inceleme yapılır.
Kabızlığın Tedavisi
Kabızlık tedavisinde aile ve çocuğun iş birliği büyük bir ehemmiyete sahiptir. Tedavi sürecinde uygulanacak yaklaşımlar hem çocuğun hayat kalitesini artırır hem de uzun vadede sorunun çözülmesine yardımcı olur. Birinci olarak, davranışsal terapiler epey tesirli bir metottur. Çocuğa sistemli tuvalete gitme alışkanlığı kazandırmak, dışkılama sonrasında ödüllendirme yapmak ve kaka günlüğü tutmak üzere kolay lakin tesirli prosedürler, çocukların yarısında başarılı sonuçlar verir. Bu yollar, çocuğun dışkılama sürecine dair kaygılarını yenmesine ve daha sistemli bir alışkanlık geliştirmesine katkı sağlar
Bunun yanı sıra, dışkıyı yumuşatan ve bağırsak hareketlerini artıran ilaçlar, kabızlığın kısır döngüsünü kırmak için kıymetli bir dayanak sağlar. İlaç tedavisiyle dışkılamanın kolaylaşması, ağrı hissini de azaltarak çocuğun tuvalet alışkanlığına yine ahenk sağlamasına yardımcı olur.
Beslenme nizamı ise tedavinin temel taşıdır. Lif açısından varlıklı zerzevat, meyve ve tam tahılların tüketilmesi ile kâfi sıvı alımının sağlanması, bağırsakların sağlıklı çalışmasını takviyeler.
Fakat, tedaviye dirençli hadiselerde botoks enjeksiyonları yahut kalın bağırsağın çalışmayan kısmının cerrahi tekniklerle çıkarılması üzere ileri müdahaleler gerekebilir. Bu çeşit durumlarda, çocuğun genel sıhhat durumu dikkatle kıymetlendirilerek en uygun tedavi formülü belirlenir.
Kabızlıkla Bağlı Özel Durumlar
Bazı çocuklarda kabızlık, altta yatan özel durumlarla alakalıdır ve erken teşhis bu durumların idaresinde kritik değere sahiptir.
Anorektal malformasyonlar, doğuştan anüsün olmaması üzere yapısal meseleleri içerir. Cerrahi müdahale gerektiren bu durumlarda, süreç sonrası kabızlık ve kaka kaçırma şikayetleri görülebilir.
Hirschsprung Hastalığı, bağırsakları uyaran hudutların gelişim kusuruna bağlıdır ve çoklukla doğumdan sonra birinci 24 saatte mekonyum (ilk dışkı) çıkışının olmaması ile fark edilir. Karında şişlik, makus kokulu dışkılama üzere belirtiler de görülür. Teşhis için kolon grafisi ve rektal biyopsi yapılır. Çalışmayan bağırsak bölgesi cerrahi müdahale ile çıkarılır. Lakin ameliyat sonrası kabızlık ve kaka kaçırma problemleri yaşanabileceği için sistemli takip gereklidir.
