Acil cerrahi müdahale gerektiren hastalıklar
Akut appendisit
Barsak düğümlenmesi (İnvajinasyon) ve öbür barsak tıkanıklıları
Kasık fıtığı boğulması
Meckel divertikülü iltihabı
Pankreas iltihabı
Travma
Appendisit
Appendiks ince barsakların bitip kalın barsağın başladığı yerde kalın barsaktan köken alan kör barsak artığıdır. İçi boş olduğu için sert dışkı artıkları ile tıkanması ya da duvarının enfeksiyona bağlı iltihaplanması sonucu acil ameliyat gereken durum oluşur. Çocukluk çağında en yaygın acil cerrahi müdahale gerektiren hastalıktır. Erkeklerde kızlardan daha fazla görülür. Yaş küçüldükçe apendisitin şiddeti ve perforasyon (appendiksin delinmesi) oranları artar. Belirtileri göbek etrafından başlayıp karın sağ alt kısmında devamlı ağrı biçimindedir. İştahsızlık, bulantı, kusma ve ateş eşlik eder. Tanısı hastanın belirtileri ve çocuk cerrahı tarafından yapılan muayene ile konur. Kan, idrar tetkikleri ve ultrasonografi ile tanısı desteklenir. Tedavisi öncelikle laparoskopik cerrahi (Kapalı ameliyat) ile apendiksin çıkarılmasıdır. Fakat kimi durumlarda, bedenin yapısının uygun olmadığında yahut hastaneye geç başvurulmuşsa açık ameliyat gerekebilir. Laparoskopik ameliyatlar ağrının daha az olması, ameliyat sonrası süratli toparlanma ve düzgün kozmetik sonuçları ile birinci tercihtir.
Appendisit
Barsak Düğümlenmesi (İnvajinasyon)
Barsakların bir kısmının öbür kısmının içine girmesiyle oluşan acil müdahale gerektiren bir durumdur. Barsakları besleyen damarların etkilenmesine bağlı tıkanması ve barsak duvarında evvel ödem daha sonra kanlanımının bozulmasına bağlı olarak barsak duvarının bütünlüğünün bozulması meydana gelebilir.
Tanısında hikaye ve fizik muayene değerlidir. Çoklukla gelişimi uygun olan gürbüz bebeklerde ani başlayan huzursuzluk ağlama nöbetleri ve rahatlama anları ile seyreden ağrı vardır. Ağrıya kusma ve kanlı kaka yapma eşlik edebilir. Muayenesinde rahatlama periyotlarında karında ele gelen sosis formunda kitle olabilir. Rektal muayenede çilek jölesi vasfında kaka teşhis koydurucu bir bulgudur. Ultrasonografi ile invajine olmuş barsak segmentinin gösterilmesi ile teşhis mutlaklaştırılır. Tedavide birinci olarak ultrasonografi yahut röntgen yardımı ile rektal yoldan serum fizyolojik yahut hava verilerek invajine barsak kısmı itilerek açılması sağlanır. Bu süreç semptomları 24 saatten daha kısa olan, hayat bulgularını bozacak biçimde rektal kanaması olmayan ve genel durumu uygun olan hastalara uygulanır. Süreç sonrası süratli toparlanan hasta 6-8 saatlik müşahede sonrası meskenine gönderilir. Bu sürecin başarısız olması ya da hastanın genel durumunun sürece uygun olmaması durumunda Laparoskopik olarak düzeltme yapılabilir. Laparoskopik olarak başarısız olması ya da hayatı tehdit eden durum olması halinde açık ameliyat yapılır.
Barsak Düğümlenmesi (İnvajinasyon)
Kasık Fıtığı Boğulması (İnkarsere inguinal herni)
Karın ağrısı ve huzursuzluk ile gelen hastalarda kesinlikle kasık fıtığı açısından sorgulanmalı ve kasık bölgesi muayene edilmelidir. Kasık bölgesinde karın içine hakikat itilemeyen şişlik olması durumunda acil olarak müdahale edilmelidir. Öncelikle laparoskopik olarak karın içine barsak geri yerleştirilerek barsakta hasarlanma olup olmadığı denetim edilir. Ardından laparoskopik olarak fıtık onarımı yapılır.
Kasık Fıtığı Boğulması (İnkarsere inguinal herni)
Meckel Divertikülü
Anne karnında barsakların gelişimi sırasında klavuz rolü olan barsakta doğuştan gelen küçük bir çıkıntı olan Meckel divertikülü vakitle doğuma kadar yok olur. Lakin toplumun % 2’sinde bu yapının kaybolmaması durumunda içerdiği mide yada pankreasa ilişkin dokuların salgılarına bağlı kanama, iltihap ve bu alandan barsağın delinmesi (perforasyonu) sonucu karın zarı iltihabı (peritonit) gelişebilir. Ayrıyeten bant formunda göbekle ilişkisinin devam etmesi durumunda volvulus dediğimiz barsakların kendi etrafında dönerek sirkülasyonun bozulması ile sonuçlanan acil bir duruma sepep olabilir. Tüm bu durumlarda acil koşullarda cerrahi olarak tedavi edilir. Öncelikle hastanın genel durumu düzgün olması halinde laparoskopik (kapalı) olarak Meckel divertikülü çıkarılarak barsak onarılır. Şayet makattan kanama belirtileri varsa, Meckel divertikülünde mide ya da pankreas dokusu olup olmadığı özel bir görüntüleme tekniği ile tespit edilir. Bu durumda planlı bir ameliyatla bu kısım çıkarılır ve tamirat yapılır.
Pankreasın iltihabı yahut travma durumunda altta yatan patolojiye nazaran öncelikle ilaçla tedavi edilip ve yakın takip edilmelidir. Daha sonra gerekli ise cerrahi müdahale yapılır.
Over (Yumurtalık) torsiyonuda (yumurtalığın kendi etrafında dönmesi) bir öbür acil müdahale gerektiren durumdur. Ekseriyetle 5cm‘den büyük çaplı kistleri olan ergen (adölesan) hastalarda görülür. Bunların çok az bir kısmıda annne karnında iken görülebilir. Bu devirde yapılan ultrasonlarda karın içinde özgür kist biçiminde görüntülenir. Her iki yaş kümesinde kesin teşhis ve tedavi laparoskopi eşliğinde bakı ve torsiyonun düzeltimesidir. Şayet yumurta torsiyondan etkilenmiş ise çıkarılmalıdır.
Safra kesesinde taş ve iltihap olması durumuda bir öbür karın ağrısı ve acil cerrahi teşebbüs gerektiren durumdur. Hastalar safra kesesinden kesenin kanalına düşen mikro taşlara bağlı karın üst kısmında şiddetli ağrı atakları ile başvurur. Ultrasonografi ile tanısı konulur. Hastanın eşilk eden sarılığı varsa koledokta (Anasafra kanalı ile kesenin kanalının birleştikten sonraki safra kanalı) taş varlığı ve safra yollarının kıymetlendirilmesi için MRCP (Manyetik Rezonans Kolanjiopanreatografi) yapılır. Taş varlığında ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankretografi) ile acil kaidelerde müdahale edilir. Kolesistit atağı uygun antibiyotik ve ağrı kesici ile tedavi edildikten 6-8 hafta sonra safra kesesi laparoskopik olarak çıkarılır.
