Kendilik Algısı: Kişinin Kendi Öyküsünü Nasıl Yazdığı ve Ruhsal Tesirleri
Kendilik algısı, kişinin kendisiyle ilgili oluşturduğu bütüncül öyküdür. “Ben nasıl biriyim?” sorusuna verdiği yanıtlar sadece kişilik özelliklerini değil, geçmiş tecrübeleri, münasebetleri, yaşanmış travmaları ve mana yüklemelerini içerir. İnsan kendisini bir bütün olarak değil, bir anlatı olarak algılar.
Bu nedenle iki kişi tıpkı olayı yaşasa bile tesirleri farklı olabilir. Zira olay değil, olayın zihinde nasıl anlamlandırıldığı belirleyicidir. Kendilik algısında en kritik süreç “iç konuşma”dır. Kişi kendisiyle nasıl konuşuyorsa, kimliğini de o denli şekillendirir.
Olumsuz bir kendilik anlatısına sahip bireyler kendilerini daima eksik, yetersiz yahut kusurlu görür. Bu durum özgüveni zedeler, alakaları bozar ve kişiyi kronik telaşa açık hâle getirir. Olumlu kendilik algısı ise gerçeği çarpıtmak değildir; kişinin hem güçlü yanlarını hem zorlandığı tarafları bir ortada görebilmesidir.
Kendilik algısının sağlıklı olması için kişi kıssasını yine yazmayı öğrenmelidir. Bu, geçmişi değiştirmek değil; geçmişi daha fonksiyonel bir çerçeveden yorumlamaktır. “Bu bana ne yaptı?” yerine “Bu bende ne geliştirdi?” sorusu kişinin benlik yapısını güçlendirir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
