Çoğu vakit hiçbir şeyin dışardan göründüğü üzere olmadığını bildiğimiz halde, kendimizi yeniden de öbür insanların tahminen de bizden daha yüksek imkanlara sahip olduğunu görmek içimizdeki kıymet hissini aşındırabilmektedir. Lakin hiçkimsenin başlama noktasını, sahip olduğu imkanları yahut bulunduğu pozisyona gelene kadarki güç süreçlerini tam olarak bilmemiz mümkün değil. Şuurumuzda ne kadar bunların doğruluğunu kabul ediyor da olsak, bilinçaltımızda yapmak istediğimiz şeyleri bir oburunun bizden evvel yaptığını görmek bizi negatif manada etkileyebilmektedir.
Kıyaslama yapmak kendimizi her vakit daha düşük göreceğimiz manasına gelmez. Kimi vakit içinde bulunduğumuz durumu başkalarından daha üstte gördüğümüz vakitlerde da yeniden bilinçaltımızda bir tatmin duygusu oluşabilmektedir. Lakin bu bize kırılgan bir özgüven kazandırır. Öteki insanlardan daha üstün hissettiğimiz noktalarda bunu kendi gayretimize hisse biçerek değil de oburlarının kendi görüşümüze nazaran daha altta olduğunu hissederek memnun oluyorsak bu da sıhhatsiz olan kıyaslamaya girer. Yani devamlı yaptığımız karşılaştırmaların sonucu, iki uçta da yaşandığı vakit en çok yeniden kendimize ziyan vermektedir.
Aslında insan tabiatına ilişkin ve sağlıklı bir reaksiyon olan kıyaslama, uç düzeylerde yapıldığında yahut hayatımızın her alanına nüfus ettiğinde benliğimize ziyan vermektedir. Sağlıklı yapılan kıyaslamalarda daha çok ilham alma varken, sıhhatsiz olanda ise “O yapmış, ben asla yapamam/ yapamazdım” üzere özgüvenimizi sarsan, kendimizi yetersiz hissettiren bir bakış açısı vardır. Yahut “Bunu ben yaptım, aslında yalnızca ben yapmalıydım. Başkaları asla yapmamalı.” üzere yeniden sıhhatsiz olan içi boş bir kendini yücelten bakış açısı vardır.
Sürekli ve sıhhatsiz yapılan kıyaslamanın karşısında duran en kıymetli şey öz farkındalıktır. Kişi kendiniçok düzgün tanıdıktan sonra attığı her adımı emin olarak atar. İçinde bulunduğu toplumun o an en berbatı de olsa, öz farkındalığı yüksek olduğu için tekrar kendi gelişimini en uygun manada sağlayabileceğinden emindir. Yetersizlik hissine girip pes etmez. Daha düzgününü yapabileceğine inanarak adımlarını atar.
Kişi kendi yolunu, kendi tecrübelerini ve kendi imkanlarını göz önünde bulundurarak ilerlerken diğerinsanlarla kendini kıyasladığında; kazanımları, yalnızca kendisini nasıl daha güzel bir versiyonuna
dönüştürebileceği kısmında aldığı fikirler olmalıdır. Başkalarından daha üstte yahut daha altta olmasıgibi bir bakış açısına sahip olduğunda bunun en çok kendisine makus geri dönüşlü olacağını bilmelidir. Zira herkes tıpkı yarışta değildir hatta birçok vakit ortada bir yarış bile yoktur.
Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
