Neden Daima Birebir Şeyleri Düşünüyorum? Çok Düşünme (Overthinking) ile Başa Çıkma Yolları
Gece yatağa yattığınızda, işe giderken ya da günün sıradan bir anında kendinizi tıpkı mevzuyu tekrar tekrar düşünürken buluyor musunuz?
Bir konuşmayı, gelecekte yaşanabilecek bir ihtimali ya da geçmişte yaptığınız bir yanılgıyı zihninizde tekraren canlandırıyor olabilirsiniz. Saatlerce düşündüğünüz halde bir sonuca ulaşamadığınızı fark ettiğiniz de olmuştur.
Psikolojide bu duruma “ruminasyon”, günlük lisanda ise “aşırı düşünme” denir.
Birçok insan çok düşünmenin bir tahlil arayışı olduğunu sanır. Meğer düşünmek ile tıpkı niyetin etrafında dönüp durmak ortasında değerli bir fark vardır. Düşünmek tahlil üretirken, çok düşünme birden fazla vakit zihinsel yorgunluk ve tasayı artırır.
Çok düşünmenin altında belirsizliğe tahammül etmekte zorlanma, kusur yapma korkusu, ağır tasa ya da geçmiş yaşantılardan gelen birtakım öğrenmeler bulunabilir. Zihin mümkün riskleri evvelce denetim etmeye çalışırken kişiyi farkında olmadan tüketebilir.
Bu durum vakitle uyku sorunlarına, dikkat dağınıklığına, karar vermekte zorlanmaya ve ilgilerde gerginliğe yol açabilir.
Pekala Ne Yapılabilir?
Öncelikle her niyetin çözülmesi gereken bir sorun olmadığını fark etmek kıymetlidir. Bazen zihnin ürettiği her soruya karşılık vermeye çalışmak yerine dikkati tekrar bulunduğumuz ana getirmek daha fonksiyoneldir.
Tertipli fizikî aktivite, uyku sistemine dikkat etmek, toplumsal alakaları sürdürmek ve farkındalık çalışmaları yapmak çok düşünmenin tesirini azaltabilir.
Fakat niyetleriniz günlük hayatınızı, alakalarınızı yahut iş performansınızı etkilemeye başladıysa profesyonel dayanak almak yararlı olabilir.
Korku ve çok düşünme sıkıntılarında aktifliği bilimsel araştırmalarla desteklenen Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Şema Terapi ve EMDR üzere terapi yaklaşımları kişinin niyet kalıplarını, duygusal reaksiyonlarını ve bu döngüleri besleyen daha derin örüntüleri anlamasına yardımcı olabilir .
