1. Giriş
Çocuklar, hislerini yetişkinler üzere sözcüklerle tabir etmekte zorlanabilir. Lakin oyun,
çocuk için hem bir tabir hem de irtibat aracıdır. Oyun terapisi bu noktada devreye girerek,
çocuğun iç dünyasını anlamak ve ona yardımcı olmak için kullanılan tesirli bir psikoterapi
tekniğidir. Hem teşhis hem de tedavi sürecinde oyun terapisi, çocuklarla çalışan uzmanlar
tarafından sıkça tercih edilir.
2. Oyun Terapisinin Tanımı
Oyun terapisi; bilhassa 3–12 yaş ortası çocuklara uygulanan, çocuğun oyun yoluyla
hislerini, çatışmalarını, dehşetlerini ve gereksinimlerini söz etmesine imkan tanıyan
yapılandırılmış bir terapi sürecidir. Terapi sırasında çocuk; kum, kukla, blok, figür, fotoğraf gibi
çeşitli malzemeleri kullanarak hislerini ve yaşadıklarını dışa vurur.
Terapi Cinsleri:
Yönlendirilmiş Oyun Terapisi: Terapist daha etkin rol alır.
Yönlendirilmemiş Oyun Terapisi: Çocuk oyun sürecini büsbütün kendisi yönlendirir.
Filial Terapi: Ebeveynlerin sürece dahil edildiği aile temelli bir oyun terapisi biçimidir.
3. Oyun Terapisinin Önemi
3.1. Duygusal Söz İmkânı
Çocuklar hislerini yetişkinler üzere tahlil edemez. Oyun terapisi, çocuklara duygularını
yargılanmadan söz etme fırsatı sunar.
3.2. Travmatik Yaşantıların İşlenmesi
Cinsel istismar, fizikî şiddet, boşanma, kayıp üzere travmalar, çocukta tabir edilemeyen
hislere yol açabilir. Oyun terapisi, bu travmaların işlenmesini takviyeler.
3.3. Bağ Kurma ve Güven
Çocuk ile terapist ortasında kurulan inanç bağlantısı, çocuğun kendini inançta hissetmesini ve iç
dünyasını açmasını sağlar.
3.4. Gelişimsel Destek
Oyun terapisi; empati, sorun çözme, toplumsal irtibat üzere marifetlerin gelişmesine katkı
sağlar.
3.5. Davranışsal Düzenleme
Öfke, inatçılık, saldırganlık üzere davranış sıkıntılarının kökenine inilir ve çocukta sağlıklı
davranış modelleri geliştirilir.
4. Oyun Terapisine Başvurulan Durumlar
Oyun terapisi aşağıdaki ruhsal ve davranışsal meselelerde tesirli bir müdahale usulüdür:
4.1. Duygusal Sorunlar
Dert bozuklukları
Depresyon belirtileri
Çok endişeler ve fobiler
Duygusal içe kapanıklık
4.2. Davranış Sorunları
Öfke denetim problemleri
İnatçılık, kurallara uymama
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB)
Saldırganlık, tırnak yeme, alt ıslatma
4.3. Travmatik Yaşantılar
Aile içi şiddet
Boşanma süreci
Kayıp ve yas süreci
Cinsel/duygusal istismar
Göç/taşınma kaynaklı ahenk sorunları
4.4. Gelişimsel Zorluklar
Otizm spektrum bozuklukları
Toplumsal marifet eksikliği
Lisan ve konuşma gecikmeleri
4.5. Akran Münasebetleri ve Okul Problemleri
Akran zorbalığına maruz kalma
Okul fobisi ve ahenk sorunları
İmtihan kaygısı
Öğrenme zahmetleri nedeniyle özgüven düşüklüğü
5. Oyun Terapisinin Süreci
1. Kıymetlendirme: Çocuk, ebeveyn ve gerekiyorsa öğretmenle görüşülür.
2. Müşahede ve Tanılama: Terapi sürecinde çocuk izlenir ve kıymetlendirilir.
3. Terapi Süreci: Haftada 1 gün, ekseriyetle 45 dakika süren seanslarla ilerler.
4. İzleme ve Geri Bildirim: Gerekli durumlarda aile bilgilendirilir, terapiye katılım
desteklenir.
6. Sonuç
Oyun terapisi, çocukların iç dünyasını anlamanın ve onlara ruhsal takviye sağlamanın en
tesirli yollarından biridir. Bilhassa kendini sözel olarak söz etmekte zahmet çeken çocuklar
için oyun, bir cins “terapötik dil” niteliğindedir. Vaktinde başlatılan ve gerçek yapılandırılmış
bir oyun terapisi süreci, çocuğun hem duygusal gelişimini hem de davranışsal düzenini
olumlu istikamette etkileyebilir. Bu nedenle ebeveynler ve eğitimciler, çocukta gözlemledikleri
içsel düşüncelere karşı hassas olmalı ve gerektiğinde profesyonel dayanak için oyun terapisine
başvurmalıdır.
