Ruh sıhhati denildiğinde birçok insanın aklına depresyon, anksiyete ya da travma sonrası gerilim bozukluğu üzere teşhisler gelir. Halbuki ruh sıhhati, sırf bir rahatsızlığın olmaması değildir. Ruh sıhhati; kişinin hisleriyle temas edebilme, zorlayıcı fikirlerle baş edebilme ve hayatındaki iniş çıkışlara karşın tarafını kıymetleri doğrultusunda sürdürebilme kapasitesidir.
Bu yazıda ruh sıhhatini “iyiyim/kötüyüm” ikiliğinden çıkarıp daha fonksiyonel bir çerçevede ele alacağız.
Ruh Sıhhati Nedir?
Dünya Sıhhat Örgütü ruh sıhhatini, bireyin potansiyelini gerçekleştirebildiği, ömrün olağan gerilimleriyle baş edebildiği, üretken biçimde çalışabildiği ve topluma katkıda bulunabildiği bir uygunluk hali olarak tanımlar.
Bu tarif bize değerli bir şey söyler:
Ruh sıhhati, stresin olmaması değil, gerilimle baş edebilme kapasitesidir.
Ruh Sıhhatini Belirleyen Temel Alanlar
1. Hislerle İlişki
Duygularımız sorun değildir. Onlarla kurduğumuz ilgi belirleyicidir.
Telaş, kaygı, öfke, üzüntü… Bunların hepsi insan olmanın doğal kesimleridir.
Ruhsal olarak zorlanan şahıslarda ekseriyetle iki uç görülür:
-
Duygudan kaçınma
-
Duyguda boğulma
-
Psikolojik esneklik ise şunu sağlar:
“Bu his burada ve ben yeniden de ömrüme devam edebilirim.
2. Fikirlerle Uzaklık Kurabilme
Zihin daima kıssalar üretir:
-
“Yetersizim.”
-
“Beni önemsemiyorlar.”
-
“Başaramayacağım.”
Ruh sıhhati, bu fikirlerin hiç gelmemesi değildir.
Onları fark edebilmek ve otomatik olarak peşlerinden sürüklenmemektir.
Zihnimiz bazen alarm sistemi üzere çalışır. Lakin her alarm gerçek bir yangın manasına gelmez.
3. Kaçınma Davranışları
Kısa vadede rahatlatan fakat uzun vadede alanı daraltan davranışlar ruh sıhhatini zayıflatır:
-
Erteleme
-
Sosyal ortamlardan uzaklaşma
-
Sürekli denetim etme
-
Aşırı düşünme (ruminasyon)
Kaçınma azaldıkça ömür genişler.
Ruh sıhhati biraz da bu genişleme kapasitesidir.
4. İlişkisel Bağlantı
İnsan toplumsal bir varlıktır. İzolasyon ruh sıhhatini zedeler.
İnançlı alakalar, duygusal düzenlemenin en güçlü kaynaklarından biridir.
Anlaşılmak, görülmek ve kabul edilmek ruhsal dayanıklılığı artırır.
Ruh Sıhhatini Desteklemek İçin 5 Temel Öneri
-
Duygularınızı isimlendirin.
“Kötüyüm” yerine “hayal kırıklığı yaşıyorum” diyebilmek düzenleyicidir. -
Kaçınma yerine küçük temaslar seçin.
Güç gelen bir şeyi büsbütün bırakmak yerine küçük bir adım atın. -
Düşüncelerinizi gerçek kabul etmeyin.
Zihin kestirim yapar; kehanette bulunmaz. -
Bedeni ihmal etmeyin.
Uyku, beslenme ve hareket ruh sıhhatinin biyolojik temelidir. -
Gerekirse profesyonel dayanak alın.
Ruhsal takviye zayıflık değil, farkındalık göstergesidir.
Sonuç
Ruh sıhhati sabit bir nokta değildir; dalgalıdır.
İnişler ve çıkışlar doğaldır.
Önemli olan hiç düşmemek değil, düştüğümüzde nasıl ayağa kalktığımızdır.
Ve bazen ayağa kalkmak için birinin elini tutmak gerekir.
Ruh sıhhati, harika hissetmek değil; insan olmayı taşıyabilmektir
