Kontrol Muhtaçlığı Bazen Tasanın Kendisinden Daha Büyük Bir Sorundur
Bazı beşerler korku yaşadıklarını söyler.
Fakat dikkatli dinlediğinde şunu fark edersin:
Sıkıntı korku değildir.
Kaygının kendisi birden fazla vakit kısa sürer.
Gelir ve geçer.
Ama birtakım bireylerde telaş geçmez.
Zira korkunun kendisinden çok,
derdin ne manaya geldiği problem haline gelir.
Ve o mana ekseriyetle şudur:
“Kontrolü kaybediyorum.”
Kaygı Değil, Denetimin Kaybı Korkutur
Bu çeşit bir yapıda kişi şunu yaşamaz:
“Kaygılandım.”
Şunu yaşar:
“Buna mani olamıyorum.”
Aradaki fark küçük üzere görünür ancak değildir.
İlkinde bir his vardır.
İkincisinde bir tehdit.
Bu yüzden korku başladığında asıl hareket şudur:
Onu durdurmak, bastırmak, önlemek.
Ama burada bir paradoks ortaya çıkar.
Kaygıyı denetim etmeye çalıştıkça,
korku daha merkezi hale gelir.
Sistem Neden Bu Kadar Sert Çalışır?
Çünkü birçok vakit bu beşerler hayatlarının erken dönemlerinde
çok net bir şey öğrenmiştir:
“Zayıf olmak inançlı değil.”
Bu direkt söylenmiş de olabilir,
hiç söylenmemiş de.
Ama tecrübe olarak şudur:
Duygularına alan yoktur
Zorlandığında dayanak yoktur
Hata yaptığında anlayış yoktur
Dolayısıyla kişi vakitle şunu geliştirir:
“Ben güçlü kalırsam sorun çıkmaz.”
Bu, bir mühlet işe fayda.
Hatta birden fazla vakit dışarıdan bakıldığında “çok güzel işleyen” bir yapı üzere görünür.
Ama bedelin ödendiği yer içeridir.
Kaygı Bir Zayıflık Değil, Çatlak Noktadır
Bu bireyler ekseriyetle uzun müddet “iyi gider”.
Ta ki sistem bir yerde zorlanana kadar.
İşte o noktada korku ortaya çıkar.
Ama dert burada bir bozukluk değil,
sistemin taşıyamadığı bir yükün sinyalidir.
Sorun şu ki, kişi bunu bu türlü okumaz.
Şöyle okur:
“Bu olmamalıydı.”
Ve çabucak müdahale eder.
İç Sesin Tonu
Bu noktada iç ses devreye girer.
Ve birden fazla vakit bu ses:
Serttir
Acelecidir
Toleransı düşüktür
“Toparlan.”
“Abartıyorsun.”
“Kontrol et.”
Bu ses şahsa ilişkin üzere hissedilir.
Lakin birden fazla vakit öğrenilmiş bir sestir.
Geçmişte işe yaramış bir düzenleyici.
Bugün ise baskılayıcı bir sistem.
Utanç: Görünmeyen Katman
Kaygının altında birçok vakit bir de utanç vardır.
Ama bu utanç direkt tabir edilmez.
Daha çok şu cümlelerle çıkar:
“Böyle görünmek istemiyorum.”
“İnsanlar fark ederse…”
“Zayıf görünürüm.”
Bu noktada dert artık yalnızca içsel bir tecrübe değildir.
Bir sosyal risk haline gelir.
Ve denetim gereksinimi daha da sertleşir.
Peki Bu Döngü Nasıl Kırılır?
Burada yapılan en büyük kusur şudur:
Korkuyu ortadan kaldırmaya çalışmak.
Oysa sorun telaş değildir.
Problem, derde verilen mana ve onunla kurulan münasebettir.
Çalışma şu yere gerçek masraf:
Kaygıyı bastırmak yerine fark etmek
Hemen düzenlemek yerine biraz kalabilmek
Kontrol etmek yerine deneyimleyebilmek
Bu, kişinin alışık olduğu bir şey değildir.
Çünkü o sistem ya denetim eder
ya da denetim edilir.
Ama üçüncü bir alan vardır.
Ne büsbütün güçlü olmak zorunda olduğu,
ne de büsbütün dağılacağı bir alan.
İlk başta yabancı gelir.
Fakat gerçek değişim orada başlar.
Son Bir Şey
Bazı beşerler telaştan kurtulmak ister.
Kimileri ise korku yaşamamayı.
İkisi tıpkı şey değildir.
Kaygıyı hiç yaşamamak isteyen biri,
birçok vakit hayatı da daraltır.
Ama korkuyu yaşayabilen biri,
genişler.
Ve birçok vakit terapi dediğimiz şey,
insanı güçlü yapmaktan çok,
güçlü olmak zorunda olmadığı bir yere yaklaştırmaktır.
