Toplumsal Ahenk ve Kendinden Vermek: İlişkin Olma Muhtaçlığı ile Benlik Hudutları Ortasında

Bu nedenle toplumsal ahengi, sağlıklı adaptasyon ile çok özveri ortasındaki bir istikrar olarak ele almak gerekir.

Sosyal Ahenk Nedir?

Sosyal ahenk, bireyin içinde bulunduğu kümenin normlarını, kıymetlerini ve beklentilerini dikkate alarak ilişkisel istikrar kurabilme kapasitesidir. Bu süreç sağlıklı olduğunda:

Empati gelişir
İşbirliği artar
Alakalar sürdürülebilir hale gelir
Çatışmalar yapan biçimde çözülür

Uyum, kişiselliğin kaybı değildir. Bilakis, farklılıklarla birlikte var olabilme hüneridir.

Kendinden Vermek: Ne Vakit Sağlıklıdır?

İlişkiler karşılıklılık prensibine dayanır. Vakit zaman fedakârlık yapmak, anlayış göstermek ve esnemek ilgiyi güçlendirir. Sağlıklı özveri şu özellikleri taşır:

Gönüllülük içerir
Geçicidir
Karşılıklıdır
Kişinin temel bedelleriyle çelişmez

Bu durumda kişi verdikçe tükenmez; bilakis bağ kurma hissi artar.

Aşırı Ahenk ve Benlik Silinmesi

Sorun, toplumsal kabul uğruna daima kendinden vermekle başlar. Bilhassa çocukluk periyodunda şartlı sevgi deneyimleyen bireylerde şu inançlar gelişebilir:

“Sevilmek için uyumlu olmalıyım.”
“Hayır dersem terk edilirim.”
“İhtiyaçlarım değerli değil.”

Bu inançlar yetişkin bağlarında de sürer. Kişi çatışmadan kaçınır, hudut koyamaz ve kendi gereksinimlerini ertelemeyi alışkanlık haline getirir.

Sonuçta içsel tansiyon artar, pasif öfke birikir ve tükenmişlik gelişebilir.

Psikolojik Dinamikler

Aşırı kendinden verme davranışı birçok vakit:

Reddedilme korkusu
Değersizlik şeması
Bağlanma kaygısı
Onay bağımlılığı

İle bağlıdır.

Kişi dışarıdan “çok anlayışlı” görünürken içsel olarak görülmediğini hissedebilir. Bu durum, görünür ahengin altında bilinmeyen bir yalnızlık yaratır.

Sınırlar ve Suçluluk

Sınır koymaya çalışan bireyler birçok vakit ağır suçluluk yaşar. Zira hudut, zihinde “bencillik” ile eşleştirilmiştir. Meğer ruhsal hudut, münasebetteki arayı düzenleyen sağlıklı bir yapıdır.

Sınır koymak:

İlişkiyi bitirmek değildir
Karşı tarafı reddetmek değildir
Empatiyi bırakmak değildir

Sınır, kişinin kendi alanını tanımasıdır.

Terapötik Çalışma

Psikoterapide toplumsal ahenk ve kendinden verme temaları çalışılırken:

Otomatik inançlar fark edilir.
Çocukluk bağlanma örüntüleri incelenir.
Hudut koyma maharetleri pratik edilir.
Öz-şefkat geliştirilir.

Danışan, “vermek” ile “kendini feda etmek” ortasındaki farkı deneyimsel olarak öğrenir.

Sağlıklı Denge

Sağlıklı toplumsal ahenk şu sorularla test edilebilir:

Verdiğim şey istekli mü?
Uzun vadede içimde kırgınlık biriktiriyor muyum?
Gereksinimlerimi tabir edebiliyor muyum?
Bu münasebette ben olarak var mıyım?

Eğer ahenk, kişinin özünü bastırmasını gerektiriyorsa, bu ahenk değil; kendini inkârdır.

Ait olmak insani bir gereksinimdir. Lakin ilişkin olma uğruna kendinden vazgeçmek, uzun vadede hem bireyi hem alakayı zedeler.

Sağlıklı bağlantılar, iki kişinin de var olabildiği alanlardır.

Uyum, benliği silmek değil; benlikle birlikte bağlantı kurabilmektir.

HAZIRLAYANLAR
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz