Ergen bireylere yaklaşırken temel maksat, gelişimsel hassasiyetlerini gözeterek ilgiyi korumak, otonomiyi desteklemek ve duygusal itimadı sürdürmektir. Aşağıdaki çerçeve, hem ebeveynler hem eğitimciler hem de ruh sıhhati profesyonelleri için fonksiyoneldir:
1. Gelişimsel Gerçekliği Kabul Et
Ergenlik kimlik arayışı, duygusal dalgalanma ve hudut test etme devridir.
Tepkisel davranışlar birden fazla vakit “saygısızlık” değil, olgunlaşma sürecinin kesimidir.
“Bu yaşta bu türlü hissetmen anlaşılır.” üzere sözler yatıştırıcıdır.
2. Otorite Yerine İlgiyi Öncele
Buyurgan ve yargılayıcı lisan → direnç üretir.
Merak eden, dinleyen, anlamaya çalışan tavır → işbirliği doğurur.
❌ “Bunu yapamazsın.”
✅ “Bunu yapmak istemenin sebebi ne, anlatır mısın?”
3. Dinlemek = Onaylamak Değildir
Ergen, evvel anlaşıldığını hissetmek ister.
Düzeltme, nasihat ve tahlil önerisi birinci kademede verilmemelidir.
“Haklısın” demek zorunda değilsiniz;
“Seni anlıyorum” demek kafidir.
4. Duyguyu Davranıştan Ayır
Hisler legaldir, davranışlar sonlandırılabilir.
Örnek:
“Bu kadar öfkeli olman anlaşılır lakin bağırmak kabul edilebilir değil.”
Bu yaklaşım:
Suçluluğu azaltır
Özdenetimi öğretir
5. Kapalılık ve Mahremiyete Saygı
Daima denetim, sorgulama ve gözetleme → itimat kaybı yaratır.
İnanç + net hudutlar birlikte yürümelidir.
İnanç = sınırsızlık değildir
Hudut = baskı değildir
6. Karar Sürecine Dahil Et
Kurallar tek taraflı dayatıldığında değil, birlikte belirlendiğinde işler.
Küçük alanlarda seçim hakkı vermek, büyük alanlarda sorumluluğu artırır.
7. Tenkit Yerine Geri Bildirim
Kişiliğe değil davranışa odaklanın.
❌ “Çok sorumsuzsun.”
✅ “Bu ödevin yapılmaması sonuç doğurur, bunu konuşalım.”
8. Rol Model Olduğunuzu Unutmayın
Ergenler söyleneni değil, görüleni içselleştirir.
His düzenleme, sorun çözme ve irtibat biçimi model alınır.
Kaynak : Doktor Sitesi
