Bazı beşerler toplumsal ortamlarda sık sık tıpkı cümleyi kurar: “Ne hissettiğini anlayamıyorum.” Bu durum bazen empati eksikliği üzere algılansa da birçok vakit farklı ruhsal sebeplere dayanır. İnsanların hislerini anlamakta zorlanmak, kişinin soğuk ya da ilgisiz olması manasına gelmez; birden fazla vakit his okuma marifetinin gelişiminde yaşanan bir farklılık ya da geçmiş tecrübelerin tesiri olabilir.
İlk neden, duygusal farkındalık seviyesidir. Kişi kendi hislerini tanımakta zorlanıyorsa, oburunun hislerini da ayırt etmekte zorlanabilir. Örneğin kişi kendi içinde “kırıldım” hissini tanımlayamıyorsa, karşısındaki kırıldığında da bunu fark etmeyebilir. Zira zihninde bu hissin haritası yoktur.
İkinci kıymetli neden çocuklukta öğrenilen irtibat lisanıdır. Birtakım ailelerde hisler konuşulmaz; daha çok davranışlar üzerinden ileti verilir. Bu türlü ortamlarda büyüyen biri, duyguyu kelamla tabir etmeyi değil, sezgisel olarak iddia etmeyi öğrenmeye çalışır. Fakat bu da yetişkinlikte yanlış anlamalara yol açabilir.
Bir başka etken, korku ve çok düşünmedir. Telaşlı kişi karşısındakinin hissini anlamaya çalışırken, “yanlış anlarım” endişesiyle çok tahlil yapabilir. Bu tahlil, sezgiyi bozar. Kişi doğal akışta hissetmek yerine daima denetim etmeye çalışır ve hisler bulanıklaşır.
Bazı durumlarda ise bu zorluk nörogelişimsel farklılıklarla da bağlantılı olabilir. Bilhassa toplumsal ipuçlarını okumada zorlanma, vücut lisanı ve mimikleri anlamlandırmada zahmet üzere belirtiler uzun müddettir varsa, daha derin bir kıymetlendirme gerekebilir.
Bu marifet geliştirilebilir. Hisleri tanımayı öğrenmek, kişinin hem alakalarını güçlendirir hem de bağlantı çatışmalarını azaltır. “Sen bu türlü hissettin galiba” üzere cümlelerle geri yansıtma yapmak, karşı tarafın hissini doğrulamak ve net sorular sormak bu süreçte çok işe fayda.
