1. Travma Nedir? Olaydan Çok Deneyimdir
Travma, yaşanan olayın kendisinden çok, kişinin o olayı nasıl deneyimlediği ile ilgilidir. Birebir olay bir kişi için yönetilebilirken, bir oburu için başa çıkılamaz ve sarsıcı olabilir. Zira travma; kişinin o anda sahip olduğu ruhsal kaynaklar, evvelki hayat tecrübeleri, dayanak sistemi ve olay sırasında hissettiği çaresizlik seviyesiyle yakından bağlıdır. Bu nedenle travmayı sırf büyük ve inanılmaz olaylarla sınırlamak aldatıcıdır; bazen uzun vadeli duygusal ihmal ya da görünmez zorlanmalar da derin izler bırakabilir.
2. Travmatik Olaylar Vakitle Nasıl Tesir Etmeye Devam Eder?
Travmatik bir olay sona erdiğinde tesirleri her vakit bitmez. Zihin, tehdit olarak algıladığı tecrübesi geçmişte bırakmakta zorlanabilir. Bu durum, kişinin bugünkü hayatında tetiklenmeler yoluyla kendini gösterebilir. Bazen emsal bir ses, bir bakış ya da bedensel bir his; olayla direkt ilişkili olmasa bile ağır duygusal reaksiyonları yine ortaya çıkarabilir. Bu nedenle kişi sık sık “neden bu türlü hissediyorum?” sorusunu sorar. Travmanın zamansal tesiri, geçmiş ile artık ortasındaki hududun bulanıklaşmasıyla ilgilidir.
3. Travmanın Hisler, Vücut ve Münasebetler Üzerindeki Yansımaları
Travmatik tecrübeler sırf niyetlerimizi değil; hislerimizi, vücudumuzu ve diğerleriyle kurduğumuz alakaları de tesirler. Kişi ağır tasa, öfke, suçluluk ya da duygusal donukluk yaşayabilir. Bedensel seviyede ise daima tetikte olma, çabuk irkilme, uyku ve sindirim meseleleri görülebilir. Alakalarda yakınlıktan kaçınma ya da tam karşıtı formda çok bağlanma ortaya çıkabilir. Tüm bu reaksiyonlar, kişinin zayıflığından değil; organizmanın kendini müdafaa uğraşından kaynaklanır.
4. Herkes Tıpkı Olaydan Neden Tıpkı Halde Etkilenmez?
Travmatik bir olayın tesiri şahıstan şahsa farklılık gösterir. Bunun nedeni; bireyin geçmiş tecrübeleri, çocuklukta kurulan bağlanma örüntüleri, hisleri düzenleme kapasitesi ve olay sırasında kendini ne kadar desteklenmiş hissettiğidir. Birebir olay, bir kişi için süreksiz bir gerilim kaynağıyken, bir diğeri için benlik algısını ve dünyaya bakışını kökten sarsabilir. Travmayı belirleyen şey sadece olayın şiddeti değil, kişinin o anda ve sonrasında kendini ne kadar inançta hissettiğidir.
5. Travmayla Çalışmak: Fark Etmek Güzelleşmenin Başlangıcı
Travmatik tecrübelerin tesirleriyle çalışmak, geçmişi silmekten çok, yaşananların bugünkü yansılarla olan bağını kurabilmeyi içerir. Kişi birtakım hislerinin, fikirlerinin ya da ilişkisel zorlanmalarının kökenini fark ettikçe kendine karşı daha anlayışlı bir tavır geliştirebilir. Bu farkındalık, travmanın hayatı sessizce yönetmesini azaltır ve kişinin bugünle temasını güçlendirir. Güzelleşme, her şeyin büsbütün geçmesi değil; yaşananların hayat üzerindeki tesirinin dönüşmesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Travma yalnızca büyük ve sarsıcı olayları mı kapsar?
Hayır. Travma, olayın büyüklüğünden çok kişinin o olayı nasıl deneyimlediğiyle ilgilidir. Uzun periyodik duygusal ihmal üzere tecrübeler de travmatik tesir yaratabilir.
Travmatik bir olay yaşadıysam bunu kesinlikle hatırlıyor olmam gerekir mi?
Hayır. Travmatik tecrübeler bazen net anılar yerine bedensel yansılar, duygusal zorlanmalar yahut münasebet problemleri formunda ortaya çıkabilir.
Travmanın tesirleri yıllar sonra ortaya çıkabilir mi?
Evet. Travmatik tecrübeler, kişi kendini daha inançta hissettiğinde ya da emsal durumlarla karşılaştığında daha görünür hale gelebilir.
Herkes travma yaşadıktan sonra ruhsal sorun geliştirir mi?
Hayır. Takviye sistemleri, şahsî kaynaklar ve evvelki tecrübeler, travmanın tesirini belirleyen değerli faktörlerdir.
Travmanın tesirleri büsbütün geçer mi?
Hedef her şeyi silmekten çok, travmanın ömür üzerindeki tesirini dönüştürmektir. Bu dönüşüm, kişinin hayatla daha esnek bir alaka kurmasını sağlar.
Sonuç
Travmatik olaylar geride kaldığında, tesirleri her vakit tıpkı süratte kaybolmayabilir. Lakin bu tesirlerin farkına varmak, kişinin kendisiyle kurduğu bağlantıyı dönüştürme gücü taşır. Yaşananları manalandırmak; hislere, bedensel reaksiyonlara ve münasebetlere daha şefkatli bir yerden bakabilmeyi mümkün kılar. Travma hayatın tamamı olmak zorunda değildir; üzerine çalışıldığında, kişinin hayatla bağını tekrar kurmasına alan açabilir.
Travmatik tecrübelerin ömrünü nasıl etkilediğini anlamak ve bu tesirlerle yalnız kalmamak için, profesyonel dayanak almak güzelleşme sürecinde değerli bir adım olabilir.
Kaynakça
-
Herman, J. L. (2015). Travma ve İyileşme. İstanbul: Everest Yayınları.
-
van der Kolk, B. (2014). Beden Kayıt Tutar. İstanbul: Psikonet Yayınları.
-
Levine, P. A. (2010). Travma İyileşmesi. İstanbul: Butik Yayıncılık.
-
Şar, V. (2017). Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu ve Dissosiyasyon. İstanbul: Türkiye Klinikleri.
