Duygular, aslında evrimsel süreçte gelişmiş, hayatta kalmamızı ve toplumsal bağlar kurmamızı sağlayan son derece gelişmiş bir “içsel pusula” sistemidir. Onlar yalnızca rastgele hisler değil, zihnimizin ve vücudumuzun bize gönderdiği acil durum telgraflarıdır.
Duygularımızın bize fısıldadığı (bazen de bağırdığı) temel bildirileri şu formda kategorize edebiliriz:
1. Muhtaçlıklar ve Eksiklikler
Her his, karşılanmış yahut karşılanmamış bir gereksinime işaret eder:
Öfke: Bir hududun ihlal edildiğini yahut bir haksızlığa uğradığını söyler. “Kendini koru ve hakkını ara” bildirisini taşır.
Korku: Yakın bir tehdit yahut tehlike olduğunu, güvenliğe çekilmen gerektiğini fısıldar.
Üzüntü: Kıymet verdiğin bir şeyi kaybettiğini ve bu kaybı işlemek için yavaşlaman, tahminen de dayanak alman gerektiğini hatırlatır.
Yalnızlık: Toplumsal bağlara ve aidiyete muhtaçlık duyduğunu belirten biyolojik bir açlık sinyalidir.
2. Kıymet Yargılarımız
Duygular, bizim için hayatta neyin sahiden değerli olduğunu gösteren birer aynadır. Şayet bir durum sizi çok heyecanlandırıyorsa, orada tutkunuz olan bir şey var demektir. Şayet birine karşı kıskançlık hissediyorsanız, bu aslında sizin de sahip olmak istediğiniz bir potansiyele yahut kıymete işaret ediyor olabilir.
3. Karar Verme Mekanizması
Modern nörobilim, hisler olmadan mantıklı kararlar veremeyeceğimizi kanıtlamıştır. Hisler, seçenekleri “iyi” yahut “kötü” olarak etiketleyerek beynimizin karmaşık bilgileri süratle süzmesine yardımcı olur. Yani o meşhur “içgüdü” hissi, aslında geçmiş tecrübelerinizin süratli bir duygusal özetidir.
