Bu kale bazen o kadar yükselir ki, çocuk dış dünyadaki gerçek tehlike ile zihnindeki hayali tehdidi birbirinden ayıramaz hale gelir.Örneğin, bir ergenin sınıfta sunum yapması gerektiğinde yaşadığı o ağır baskı; yalnızca bir heyecan değil, kalbinin yerinden çıkacakmışçasına çarpması, avuçlarının terlemesi ve midesinin düğümlenmesiyle bedensel bir çığlığa dönüşür.Bu fizikî belirtiler, zihinde “Ya rezil olursam?”, “Herkes benim ne kadar yetersiz olduğumu görecek” üzere felaketleştirici kanılarla beslenir.
Bu fikir fırtınası çocuğun yalnızca o anki huzurunu kaçırmakla kalmaz, onu toplumsal ortamlardan büsbütün uzaklaştırarak yalnızlığa iten ve en sonunda okuldan ya da arkadaş kümelerinden kaçınmasına neden olan bir davranış sarmalı yaratır.Bu noktada dert, çocuğun dünyayı “tehlikeli bir yer”, kendisini ise “savunmasız bir birey” olarak algılamasına yol açan derin bir inanç sistemine dönüşür.
Sistemin köklerinde ise ekseriyetle etraftaki yetişkinlerin çok muhafazacı halleri, çocuğun kendi başına bir şey
başaramayacağına dair verilen örtük iletiler yahut model alınan ebeveynlerin kendi dertli tavırları yatar.
Bu karmaşık döngüyü kırmak için uygulanan çağdaş tedavi süreçleri, bir tamir sürecinden çok çocuğa kendi zihninin yöneticisi olmayı öğreten kapsamlı bir eğitim seyahatidir. Tedavi kademesi, öncelikle korkunun bedende ne yaptığına dair derin bir farkındalıkla başlar; çocuk, o ana kadar denetim edemediği karın ağrılarının yahut nefes darlığının aslında bedenin yanlış alarm veren savunma düzeneği olduğunu öğrenir.
Daha sonraki basamakta, zihnin içine yerleşmiş olan “zorba” niyetlerle yüzleşilir. Terapist rehberliğinde çocuk, o korkutucu fikirleri adeta bir dedektif üzere sorgular: “Bu niyetimin bir delili var mı?”, “Gerçekten en makus ne olabilir?”.Bu süreç, çocuğun kendi felaket senaryolarını daha gerçekçi ve yapan cümlelerle değiştirmesini sağlar.
En dönüştürücü basamak ise çocuğun korktuğu durumlarla inançlı bir ortamda “kademeli olarak yüzleşmesi’dir. Kaçmak, tasayı kısa vadede dindirse de uzun vadede onu besleyen bir canavara dönüştürür; bu yüzden tedavi sürecinde çocuk, en az korktuğu durumdan başlayarak adım adım endişelerinin üzerine masraf. Örneğin toplumsal tasası olan bir genç, evvel yalnızca bir şahsa selam verir, sonra bir soru sorar ve sonunda topluluk önünde konuşmaya başlar. Her adımda korkusunun doruk noktasına ulaşıp sonra
kendiliğinden azaldığını gördükçe, zihin “tehlikede değilim” sinyalini tekrar öğrenir. Gevşeme ve derin nefes
egzersizleriyle bu süreci destekleyen çocuk, artık tasayı yok etmeye çalışmak yerine, o geldiğinde ona nasıl eşlik edeceğini ve onu nasıl yatıştıracağını bilen, duygusal dayanıklılığı yüksek bir bireye dönüşür.
Sonuçta maksat, dertsiz bir hayat değil; korkuya karşın adım atabilen, yiğit ve özgür bir çocukluk inşa etmektir.
