Çocuklarda ekran bağımlılığı, yalnızca vakitle ilgili bir sorun değildir. Asıl sorun, ekran karşısında geçirilen müddetin kalitesi, içeriği ve çocuğun bu sürece verdiği ruhsal reaksiyonlardır. Yemek yerken, uyumadan evvel ya da öfkesini yatıştırmak için ekrana gereksinim duyan bir çocuk, ekranla regülasyon geliştirmeye başlamış demektir. Bu da duygusal gelişimi sekteye uğratır.
Ekran bağımlılığına sahip çocuklarda sık karşılaşılan sıkıntılar ortasında dikkat dağınıklığı, toplumsal maharet geriliği, uyku sorunları, lisan gelişiminde gecikme, agresyon ve içe kapanma yer alır. Bilhassa 0-6 yaş kümesinde bu tesirler daha besbelli ve kalıcı olabilir. Bu yaş aralığı, beynin en süratli geliştiği periyottur ve ekranla pasif vakit geçirmek yerine faal oyun, keşif ve toplumsal etkileşimle desteklenmesi gerekir.
Terapi sürecinde, ekranın çocuğun hayatındaki fonksiyonu anlaşılmadan direkt yasaklama ya da kısıtlama teklifleri birçok vakit işe yaramaz. Öncelikle ekranın ne vakit, ne maksatla ve ne yoğunlukta kullanıldığını anlamak gerekir. Akabinde, ekran mühletinin kademeli olarak azaltılması, yerine geçecek doyurucu aktifliklerin planlanması, çocuğun duygusal gereksinimlerinin fark edilmesi ve ebeveynin bu sürece etkin olarak dahil olması sağlanmalıdır.
Ebeveynlere düşen en kıymetli vazifelerden biri, çocuğa alternatif model sunmaktır. Kitap okuyan, tabiatta vakit geçiren, irtibat kuran ve dijital detoksa dikkat eden ebeveynler, çocukları için daha güçlü örnekler oluştururlar. Ayrıyeten gün içerisinde makul ekran saatleri belirlemek, ekran sonrası geçiş sürecine dayanak olmak ve ödül-ceza sisteminden uzak, manalı irtibat kurmak epey tesirlidir.
Sonuç olarak, çocuklarda ekran bağımlılığı sessiz ancak derin tesirler yaratan bir durumdur. Erken fark edilmesi ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınması, çocuğun sağlıklı gelişimini korumak ismine büyük değer taşır. Unutulmamalıdır ki bir çocuğun ekranla değil, oyunla ve insan bağlantılarıyla büyümesi, zihinsel ve duygusal dayanıklılığını artıran en güçlü faktördür.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
