Günümüzde çocuklarda görülen şiddet davranışları, aileleri ve eğitimcileri en çok endişelendiren hususların başında gelmektedir. Şiddet; vurma, itme, bağırma, hakaret etme üzere fizikî ve duygusal ziyan verme davranışlarını kapsar. Bu davranışların altında yatan nedenleri anlamak, kalıcı tahliller üretmenin birinci ve en kıymetli adımıdır.
1. Çocuklarda Şiddetin Temel Sebepleri
a) Aile içi ortam ve model alma
Çocuklar davranışları en çok ailelerinden öğrenir. Meskende sık sık tartışma, bağırma ya da fizikî şiddet varsa çocuk bunu olağan bir bağlantı biçimi olarak algılar. Bilhassa ebeveynlerin sorun çözme usulleri çocuk üzerinde direkt tesirlidir.
b) Hisleri söz edememe
Çocuklar öfke, kıskançlık, hayal kırıklığı üzere ağır hisleri nasıl yöneteceklerini bilemeyebilirler. Bu durum, hislerin şiddet yoluyla dışa vurulmasına neden olur.
c) İhmal ve ilgisizlik
Yeterince ilgi görmeyen çocuklar dikkat çekmek için agresif davranışlara yönelebilir. Bu, aslında “beni fark edin” bildirisidir.
d) Ekran ve medya etkisi
Şiddet içerikli oyunlar, diziler ve görüntüler çocukların zihninde şiddeti sıradanlaştırabilir. Bilhassa küçük yaşlarda gerçek ile kurgu ortasındaki fark tam olarak kavranamaz.
e) Toplumsal etraf ve akran etkisi
Çocuklar arkadaş kümelerinden etkilenir. Şiddetin yaygın olduğu bir etrafta büyüyen çocuk, bu davranışı benimseyebilir.
f) Gelişimsel ve ruhsal faktörler
Dikkat eksikliği, dürtü denetim sorunları yahut kimi davranışsal problemler da şiddet eğilimini artırabilir. Bu noktada Çocuk psikolojisi alanının değerlendirmesi kıymetli rol oynar.
2. Tahlil Yolları
a) Sevgi ve inanç ortamı oluşturmak
Çocukların kendini inançta hissettiği, sevildiğini bildiği bir aile ortamı şiddeti büyük ölçüde azaltır. Çocuk, hislerini korkmadan tabir edebilmelidir.
b) Hakikat model olmak
Ebeveynler ve öğretmenler, problemleri sakin ve saygılı formda çözerek çocuklara örnek olmalıdır. Çocuklar söylenenden çok gördüğünü uygular.
c) His eğitimi vermek
Çocuklara “öfkelendiğinde ne yapabilirsin?” üzere alternatif yollar öğretilmelidir. Örneğin konuşmak, uzaklaşmak yahut nefes antrenmanı yapmak.
d) Hudut koymak ve dengeli olmak
Şiddet davranışlarına karşı net ve dengeli hudutlar koyulmalıdır. Fakat bu hudutlar ceza odaklı değil, öğretici olmalıdır.
e) Ekran kullanımını denetim etmek
Şiddet içerikli oyun ve programlar sonlandırılmalı, yerine eğitici ve yaşa uygun içerikler tercih edilmelidir.
f) Okul-aile iş birliği
Öğretmenler ve aileler daima irtibat halinde olmalıdır. Çocuğun davranışları her iki ortamda birlikte değerlendirilmelidir.
g) Gerekirse uzman dayanağı almak
Şiddet davranışı daima hale gelmişse bir psikolog veya pedagog desteği almak kıymetlidir. Erken müdahale, ileride oluşabilecek daha büyük sıkıntıların önüne geçer.
