Daima Her Şeyi Düşünmek Olağan Mi? Çok Düşünme (Overthinking) ile Başa Çıkma Yolları

Gün içinde yaşadığınız bir konuşmayı tekrar tekrar zihninizde canlandırıyor, gelecekte yaşanabilecek olumsuz senaryoları daima düşünüyor ya da verdiğiniz kararları tekraren sorguluyorsanız yalnız değilsiniz. Pek çok kişi vakit zaman çok düşünme eğilimi gösterebilir. Lakin bu durum sıklaştığında ve ömür kalitesini etkilemeye başladığında, “overthinking” olarak isimlendirilen bir fikir döngüsüne dönüşebilir.

Peki daima düşünmek olağan mi? Çok düşünme neden olur ve bununla nasıl başa çıkılabilir?

Overthinking (Aşırı Düşünme) Nedir?

Overthinking, kişinin bir olay, durum yahut mümkünlük üzerinde gereğinden fazla düşünmesi ve zihinsel olarak tıpkı bahisleri tekrar tekrar değerlendirmesi durumudur. Bu süreç çoklukla bir tahlile ulaşmak yerine kişinin korkusunun artmasına neden olur.

Aşırı düşünen şahıslar sıklıkla şu fikirleri yaşayabilir:

“Acaba yanlış mı söyledim?”

“Ya işler makûs giderse?”

“Doğru kararı verdiğimden emin değilim.”

“Keşke farklı davransaydım.”

“Ya gelecekte makus bir şey olursa?”

Bu kanılar başlangıçta denetim altında üzere görünse de vakitle zihinsel yorgunluğa ve gerilimin artmasına yol açabilir.

Sürekli Her Şeyi Düşünmek Olağan Mi?

İnsan zihninin düşünmesi doğal bir süreçtir. Bilhassa değerli kararlar öncesinde yahut gerilimli periyotlarda daha fazla düşünmek olağan kabul edilir. Lakin kanılarınız;

Günlük hayatınızı etkiliyorsa,

Uyku tertibinizi bozuyorsa,

Karar vermenizi zorlaştırıyorsa,

Kaygı düzeyinizi artırıyorsa,

Aynı hususlar etrafında dönüp duruyorsa,

bu durum çok düşünme eğilimine işaret ediyor olabilir.

Önemli olan ne kadar düşündüğünüz değil, düşünmenin hayatınızı ne ölçüde etkilediğidir.

Aşırı Düşünmenin Nedenleri Nelerdir?

Kaygı ve Belirsizlik

Geleceği denetim etme isteği, kişiyi mümkün tüm senaryoları düşünmeye yönlendirebilir. Fakat belirsizlik arttıkça zihinsel yük de artar.

Mükemmeliyetçilik

Hata yapmaktan korkan bireyler ekseriyetle kararlarını ve davranışlarını daima tahlil ederler. Her şeyi kusursuz yapma gayreti çok düşünmeye neden olabilir.

Geçmiş Deneyimler

Daha evvel yaşanmış olumsuz olaylar, kişinin benzeri durumlarda daha fazla düşünmesine ve kendini müdafaaya çalışmasına yol açabilir.

Düşük Öz Güven

Kendi kararlarına güvenmekte zorlanan bireyler sık sık seçimlerini sorgulayabilir ve diğerlerinin ne düşündüğüne fazla ehemmiyet verebilir.

Stresli Ömür Olayları

İş değişikliği, bağ sorunları, sıhhat problemleri yahut maddi telaşlar zihinsel yoğunluğu artırabilir.

Aşırı Düşünmenin Belirtileri Nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler overthinking ile bağlantılı olabilir:

Aynı niyetlerin daima tekrarlanması

Geçmiş olayları tekrar tekrar tahlil etmek

Gelecekle ilgili olumsuz senaryolar üretmek

Karar vermekte zorlanmak

Sürekli “ya şöyle olursa” düşüncesi

Dikkat dağınıklığı

Uyku problemleri

Zihinsel yorgunluk

Kaygı ve huzursuzluk hissi

Aşırı Düşünmenin Ruhsal Etkileri

Uzun müddet devam eden çok düşünme sadece zihinsel değil, fizikî tesirler de yaratabilir.

Bunlar ortasında:

Kaygı bozuklukları

Depresif belirtiler

Tükenmişlik hissi

Uyku düzensizlikleri

Konsantrasyon güçlüğü

Kas gerginlikleri ve baş ağrıları

yer alabilir.

Aşırı düşünme birden fazla vakit kişinin meseleleri çözmesine yardımcı olmaz; bilakis problemleri daha büyük ve karmaşık algılamasına neden olabilir.

Overthinking ile Başa Çıkma Yolları

Düşüncelerinizi Fark Edin

İlk adım, kanılarınızın farkına varmaktır. Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz:

“Şu an tahlil mü üretiyorum, yoksa birebir şeyi tekrar mı düşünüyorum?”

Bu farkındalık niyet döngüsünü kırmanın başlangıcı olabilir.

Kontrol Edebileceklerinize Odaklanın

Her şeyi denetim etmek mümkün değildir. Denetiminiz dışında kalan hususlar yerine değiştirebileceğiniz alanlara yönelmek zihinsel yükü azaltabilir.

Yazmayı Deneyin

Düşüncelerinizi bir kağıda yazmak zihninizi rahatlatabilir. Yazmak, karmaşık görünen hususların daha net kıymetlendirilmesine yardımcı olabilir.

Şimdiki Ana Dönün

Aşırı düşünme birden fazla vakit geçmiş yahut gelecekle ilgilidir. Nefes idmanları, mindfulness çalışmaları ve farkındalık uygulamaları kişinin ana odaklanmasını destekleyebilir.

Karar Vermek İçin Kendinize Müddet Tanıyın

Kararları sonsuza kadar tahlil etmek yerine muhakkak bir mühlet belirlemek yararlı olabilir. Örneğin:

“Bu mevzu hakkında bugün 20 dakika düşüneceğim ve akabinde karar vereceğim.”

Kendinize Karşı Daha Şefkatli Olun

Herkes yanılgı yapabilir. Kusursuz olmaya çalışmak yerine gereğince uygun olmanın da kıymetli olduğunu kabul etmek değerlidir.

Profesyonel Takviye Almaktan Çekinmeyin

Aşırı düşünme günlük ömrünüzü, bağlantılarınızı yahut iş performansınızı etkilemeye başladıysa bir psikologdan dayanak almak yararlı olabilir. Terapi sürecinde kişinin fikir kalıpları kıymetlendirilerek daha fonksiyonel baş etme yolları geliştirilebilir.

Düşünmek insan olmanın doğal bir kesimidir. Lakin fikirler hayatınızı yönetmeye başladığında, sizi yoran ve ilerlemenizi engelleyen bir döngüye dönüşebilir. Çok düşünme birçok vakit problemleri çözmekten çok korkuyu artırır. Bu nedenle niyetlerle gayret etmek yerine onları fark etmek, pahalandırmak ve sağlıklı sonlar koyabilmek değerlidir.

Unutulmamalıdır ki zihnin daima çalışması güçlü olduğunuz manasına gelmeyebilir. Bazen gerçek güç, kanıları durdurabilmekte ve ömrün içinde kalabilmektedir.