Dijital Çağın Psikolojisi: Toplumsal Medya Kullanımının Ruh Sıhhati Üzerine Tesirleri

Dijitalleşmenin süratle ilerlemesiyle birlikte toplumsal medya, bireylerin gündelik hayatlarının ayrılmaz bir modülü haline gelmiştir. Bilhassa gençler ortasında ağır kullanılan toplumsal medya platformları, hem ruhsal yararlar hem de riskler barındırmaktadır. Bu makalede toplumsal medyanın ruh sıhhati üzerindeki tesirleri farklı araştırmalar ışığında tartışılacaktır.

Sosyal Medyanın Ruhsal Faydaları

Bazı araştırmalar toplumsal medyanın, bireyler ortasında toplumsal takviye düzeneğini güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Örneğin, Burke ve Kraut (2016), toplumsal medyada kurulan olumlu etkileşimlerin bireylerde aidiyet hissini artırdığını ve yalnızlık hissini azalttığını belirtmektedir. Bilhassa pandemi periyodunda, çevrimiçi kontakların ruhsal dayanıklılığı artırdığı gözlemlenmiştir.

Olumsuz Tesirler ve Psikopatoloji İlişkisi

Öte yandan toplumsal medya kullanımı, depresyon, korku ve benlik algısı problemleri ile ilişkilendirilmiştir. Kross ve arkadaşları (2013), ağır Facebook kullanımının bireylerde ömür doyumunu düşürdüğünü ve depresif belirtileri artırdığını göstermiştir. Ayrıyeten “sosyal karşılaştırma” kavramı, bireylerin kendilerini diğerleriyle kıyaslamaları sonucunda düşük özsaygı ve yetersizlik hislerine yol açmaktadır (Vogel et al., 2014).

Problemli Toplumsal Medya Kullanımı ve Bağımlılık

Son yıllarda “problemli toplumsal medya kullanımı” ya da “sosyal medya bağımlılığı” kavramı da kıymet kazanmıştır. Andreassen (2015), toplumsal medyaya çok bağlılığın, tıpkı davranışsal bağımlılıklar üzere bireylerde fonksiyonellik kaybına neden olabileceğini belirtmektedir. Bu durum, bilhassa ergen ve genç yetişkinlerde akademik performans, uyku sistemi ve kişilerarası alakalar üzerinde olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.

Literatür incelendiğinde toplumsal medyanın bireylerin ruh sıhhati üzerinde çift taraflı bir tesir yarattığı görülmektedir. Toplumsal medya, hakikat ve istikrarlı kullanıldığında toplumsal takviye ve bilgi paylaşımı üzere olumlu katkılar sağlarken, çok ve denetimsiz kullanım durumunda ruh sıhhatini tehdit eden riskler barındırmaktadır. Bu nedenle toplumsal medya okuryazarlığının artırılması, psikoeğitim programları ve sağlıklı kullanım stratejilerinin geliştirilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır.

Yazan: Buse Akı

Kaynakça

• Andreassen, C. S. (2015). Online social network site addiction: A comprehensive review. Current Addiction Reports, 2(2), 175–184.
• Burke, M., & Kraut, R. (2016). The relationship between Facebook use and well-being depends on communication type and tie strength. Journal of Computer-Mediated Communication, 21(4), 265–281.
• Kross, E., Verduyn, P., Demiralp, E., Park, J., Lee, D. S., Lin, N., … & Ybarra, O. (2013). Facebook use predicts declines in subjective well-being in young adults. PLoS One, 8(8), e69841.
• Vogel, E. A., Rose, J. P., Roberts, L. R., & Eckles, K. (2014). Social comparison, social media, and self-esteem. Psychology of Popular Media Culture, 3(4), 206–222.