Empati yorgunluğu yaşayan bireyler ekseriyetle karşı tarafın hislerine süratle ahenk sağlar. Kırgınlığı tolere eder, öfkeyi sakinleştirir ve ortamı dengelemeye çalışır. Kendi hisleri ise birden fazla vakit geri planda kalır. Bu durum, kişinin alaka içinde “idare eden” rolüne sıkışmasına neden olabilir.
Sürekli anlayan taraf olmak, kişinin kendi hudutlarını fark etmesini zorlaştırır. Ne vakit yorulduğunu, neye gereksinimi olduğunu ya da hangi noktada incindiğini lisana getirmekte zahmet yaşar. Zira empati, bir müddet sonra otomatik bir misyon haline gelir. Bu vazife, takdir edilmediğinde ya da karşılık bulmadığında, tükenmişlik duygusu ortaya çıkar.
Empati yorgunluğunun en besbelli tesirlerinden biri, içsel uzaklaşmadır. Kişi hâlâ ilişkidedir, hâlâ dinler ve anlamaya çalışır; fakat duygusal olarak geri çekilmeye başlar. Bu geri çekilme, ani kopuşlar yerine sessiz bir soğuma biçiminde ilerler.
Psikolojik danışmanlık sürecinde empati yorgunluğu, birden fazla vakit “Hep ben anlayan oluyorum” ya da “Beni kimse anlamıyor” cümleleriyle söz edilir. Terapötik çalışma, empatinin sonlarını tekrar çizmeyi maksatlar. Empati, kendinden vazgeçmek değil; karşılıklılık içinde var olabilmektir.
Sağlıklı bağlarda empati tek istikametli değildir. Taraflar vakit zaman zorlanabilir; lakin duygusal yük tek bir kişinin omuzlarında kaldığında, ilgi istikrarını kaybeder. Empati, lakin iki tarafın da duyulabildiği bir alanda onarıcı olur.
Sürekli anlayan taraf olmak, kısa vadede alakayı koruyor üzere görünse de uzun vadede bağın zayıflamasına yol açabilir. Münasebetler, tek taraflı fedakârlıkla değil; karşılıklı duygusal sorumlulukla güçlenir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
