Ergenlik periyodu doğal olarak belirsizlik içerir. Kimlik oluşumu, toplumsal kabul muhtaçlığı, akademik rekabet ve gelecek planları… Bu kadar değişkenin ortasında korku yükselmesi şaşırtan değildir. Fakat birtakım gençlerde telaş fonksiyonel sonun ötesine geçer ve günlük ömrü zorlaştırır.
Ergenlerde tasa çoklukla üç alanda görülür: performans derdi (sınav, başarı), toplumsal dert (yargılanma korkusu) ve gelecek telaşı. Telaş yükseldiğinde bedensel belirtiler ortaya çıkar: çarpıntı, mide ağrısı, nefes darlığı, uyku sıkıntıları. Aileler bazen bu belirtileri fizikî zanneder; halbuki birden fazla vakit duygusal yükün yansımasıdır.
Kaygıyla baş etmenin birinci adımı, korkuyu büsbütün yok etmeye çalışmamaktır. Korku düşman değil; alarm sistemidir. Lakin alarm daima çalarsa yorucudur. Bu nedenle gençlere evvel tasanın ne olduğunu anlatmak gerekir. “Şu an bedenin seni muhafazaya çalışıyor” iletisi, kaygıyı azaltır.
İkinci adım, niyet farkındalığıdır. Telaşlı ergenlerin zihni ekseriyetle felaket senaryoları üretir: “Ya rezil olursam?”, “Ya başaramazsam?”, “Ya herkes bana gülerse?” Bu niyetler otomatik çalışır. Onları yakalamak ve gerçekçi alternatifler üretmek bilişsel esneklik kazandırır.
Bedensel düzenleme teknikleri de epey tesirlidir. Nefes idmanları, tertipli uyku, fizikî aktivite ve ekran müddetinin dengelenmesi tasayı azaltır. Lakin en kritik faktör aile tavrıdır. Daima tenkit, kıyaslama ve yüksek beklenti korkuyu besler. İtimat veren, yargılamayan bir irtibat ise genç için en güçlü hamidir.
Kaygı büsbütün sıfırlanmaz. Lakin genç tasasıyla kalmayı, onu yönetmeyi ve hayatını durdurmasına müsaade vermemeyi öğrendiğinde güçlenir. Emel dertsiz bir genç değil; korkusuyla baş edebilen bir gençtir.
