Sağlık

Gebelik Ve Doğumun Aile Dinamikleri İle Etkileşimi

Gebelik, doğum, kısırlık, kürtaj ve riskli gebelik aile dinamikleri açısından düşünüldüklerinde en geniş manasıyla değerli aile hayat olayları manasının yanında aile ömür döngüsü, aile kirizi manalarını da içinde barındırır. Gebelik ve doğum üretkenlik, cinsellik, haz, memnunluk verici özelliklerinin yanında bayanın rollerini ve aile bağlantılarını değiştirerek yeni etkileşimlere ve buna bağlı olarak ta değişik his ve yansılara yol açar. Cinselliğe ait telaşlar, beden imajı dertleri, toplumsal rollerdeki değişiklik ve ahenk zahmetleri, kızgınlık, suçluluk, öfke, utangaçlık hissedilen hislerden bazılarıdır, Kürtaj, kısırlık, gebelik, ve doğumun her birinin kendine has psiko toplumsal manaları vardır. Ayrıyeten her bir bayan ve aile için kendi bağlamlarına nazaran de tarif bulur ve bu tanıma nazaran süreç görür.
Çocuk sahibi olamama çiftlerde var oluşa ait tasayı içinde barındırır. Önemli narsistik zedelenmelere psişik travmaya ve kimlik krizine yol açabilir. Benlik saygısında azalma, yetersizlik, suçluluk, kastrasyaon sıkıntı, hiçlik (nihilizim)gibi çok çeşitli yansılara yol açabilir. Dertli bekleyiş, inkar, izolasyon, şok olma, kızgınlık, düşmanlık, depresyon, gerginlik üzere psiko toplumsal yansılar geliştirebilir (Özkan,1993).Çift bu kahırları yaşarken kendi evlilik bağları ve yakın etrafı ile bireyler ortası bağları ziyan görebilir. Bütün bunlaırın yanı sıra her iki eşin ailelerinin tavırları ve beklentileri yeni zahmetlerle birlikte ahenk ve ayar sıkıntılarına neden olur. Çift, tıbbi inceleme ve tedaviler sırasında saklılık ve mahremiyetlerinin zedelendiği hissini yaşar İnceleme maksatlı testler ikili ambivelans hisler yaşatır. Sürecin içinde umut olduğu üzere telaş de vardır. Bu yaşananlar çifttin ilgisinin doğallığını ve kendiliğindenliğini zedeleyebilir. Ayrıyeten özgeçmişe ilişkin birtakım yaşantılar(kürtaj, alkol kullanımı) suçluluk hislerine ve eşlerin birbirlerini suçlamalarına taban hazırlar. Bütün bu nedenlerden ötürü infertil çiftler toplumsal uyumsuzluk, ikincil cinsel fonksiyon bozuklukları, korku ve depresyon açısından bir risk kümesidir. Bu semptomlar çiftin kısırlık nedeni ile oluşan ruhsal ve toplumsal durumundaki değişikliklere gösterilen bir reaksiyondur(Özkan,1993).
Kürtaj her bayan için kendi konteksi içinde değişik manalar içerir. Genel olarak kürtajdan sonra karşılaşılan en yaygın durum suçluluk ve ıstırap duygusudur. Daha evvelce önemli ruhsal ve toplumsal meseleleri olanlar başkalarına nazaran daha fazla sorun oluşturma potansiyeline sahiptir. Kürtaj hadiselerinin değerlendirilmesinde bayanın kendi orijin ailesi, bebeğin babası ile olan münasebeti, bilhassa mercek altına alınmalı ve toplumsal dayanak sistemleri araştırılarak devreye sokulmalıdır.
Anne, baba ve aile ortasında çatışma ve karar farklılıkları; kürtajla ilgili ikilemli his taşıyanlar daima korunmayı reddedip kürtaja yönelme eğitim olanlar; ensest ilgi ve tecavüz sonucu oluşan gebelikler; on sekiz yaşın altında olan çocuk anneler, önemli pisiko toplumsal meseleleri olan hastalar kürtaj öncesi ve sonrası pisiko toplumsal dayanağa ihtiyacı olan hadiselerdir. Klinisyen bu olaylarla karşılaştığında ferdî çalışma, gurup çalışması, kıriz müdahalesi, aile istişaresi aile terapisi üzere usullerden biri yada bunların bir kombinasyonunu kullanabilir.
Çocuğunu doğurmak istediği halde toplumsal pozisyonu ve ekonomik ezası nedeni ile kürtajı düşünmek zorunda kalan hamileler tıbbi toplumsal hizmet uygulamasında klinik dikkat ve itinası gerektirir. Kilinisyen bu çeşit olaylarda bayanın bu husustaki kıymetlerinin ne olduğu; bu pahaların mevcut durum ve şartlarda hangi noktada çatıştığı yahut çakıştığı; doğacak bebeğin kişi için manasının ne olduğu; hayat şartlarının mı yoksa kişinin kendi niyetinin mi yönlendirici olduğu üzere hastaya ilişkin toplumsal içeriklerin farklı ayrı çalışılması gereken kılinik toplumsal durumlar olması bu çeşit olaylarda destekleyici toplumsal tedavi yaklaşımının ne kadar kıymetli olduğunun altını çizer.İstenmeyen çocuklar ileriki hayatlarında ihmal edilme, ruhsal toplumsal sıkıntılar geliştirme, berbata kullanım taraflarından önemli risk gurubudur.(Özkan,1993)
Gebelik bayanlarda varlığını ortaya koyma, üretkenlik, fonksiyonellik, kendine itimat ve bedellilik duygusu verirken öbür taraftan bayanın bağımlılık ilgi, dayanak ve yardım beklentilerini arttırır.
Bayanın gebelik devrinde yaşadığı hisler gebeliğin birinci ve ikinci devirlerinde farklıdır Şayet gebelik istenen ve planlı bir gebelikse gebeliğin birinci devri genelde bayana memnunluk verir.Bulantı, kusma, his durum, yorgunluk ve yeme dürtüsü değişiklikleri gebeliğin birinci devirlerinde görülen değerli belirtilerdir. Gebeliğin ikinci devrinde bağımlılık pasiflik durumlarında bir artış olur. Gebelik ilerledikçe bebeğin sıhhati, annenin kendi sıhhati, doğum korkusu, yetersizlik, kendini denetim edememe, telaşları başlar. Bayan hassas bir hale gelir. Ailenin bilhassa de eşin tavrı, bayanın içinde yaşadığı toplumsal etraf bayanın toplumsal ahengini etkileyen değerli faktörlerdir.
Doğumdan sonra ise bebeğin bakımı, annelik rolünün nasıl yürütüleceği ,kadın çalışıyorsa mesleksel mesleği, ekonomik kayıp üzere meşakkatler gün gündeme gelir. Gebelik ve doğum kadınlık rolünün yanı sıra birinci kere annelik rolüne ait çatışmaları ruhsal, toplumsal ve davranışsal boyutta gündeme getirir. Öteki taraftan gebelik ve doğum bayanın beden biçimini değiştir Bu nedenle bayan eşinin, ailesinin ve yakın etrafındaki insanların değişik tavır ve reaksiyonları ile de baş etmek zorunda kalır Anne doğumdan sonra anne rolüne ahenk sağlamaya çalışkan kendi annesi ile olan özdeşimler hatırı sayılır bir rol oynar. Velhasıl bayanın mevcut durumu, aile bağları, bilhassa eş ile ilgisinin niteliği gebelik, doğum ve anneliğe ahengi etkilerken tıpkı halde gebelik ve doğumda bayanın ruhsal, toplumsal yaşantısını, aile bağlarını ve eş ile olan ilgisini tesirler.
Anne cephesin de bu değişiklikler yaşanırken babanın cebesinin inançta olduğunu söylemek pek te mümkün değidir. Baba adayı eşindeki fizikî ruhsal,sosyal değişiklerden etkilenir. Kendisinin çocukken annesi babası ve kardeşleri ile yaşadığı ilgi biçimi ve buna eşlik eden hisleri su yüzüne çıkar. Bayanın içine kapanması ve bebek ile ilgilenmek zorunda kalması erkekleri kaygılandırabilir. Erkeğin ilgisi takviyesi çifttin yaşadığı karmaşayı azaltır Bu durumun mevcudiyeti çifttin ebeveynin rolüne birlikte hazırlanmaları tarafından değerli bir datadır Şayet eşlerin bağlantı hisleri düzgün değilse çözülmemiş bağlantı sıkıntıları varsa bu durum ahenk sürecini olumsuz istikamette tesirler Birebir biçimde ailedeki öteki çocukların, bayan ve erkeğin anne ve babasının ve aileyi etkileyen öteki yakın şahısların yaklaşım biçimleri çifttin ahenk sürecini kolaylaştıracağı üzere zorlaştırabilir de.
Anneye babanın kendi annesi ve babası vilayet kurdukları özdeşim biçimi ebeveynlik rolüne ahenk sağlamalarını tesirler Bir öbür değişle çifttin farkında lığının dışında olarak iç dinamikleri de iş başındadır. Bu anne baba adaylarının bilemedikleri bir formda jenerasyon geçişli olarak birebir aile hikayesini sürdürme potansiyellerinin olması bu olaylarla aile müracaatı, aile terapisi dahilinde kurulacak terapötik bağın jenerasyon geçişli aile döngüsünün durdurulması açısından ne kadar manalı ve kıymetli olduğunun altını çizer.
Görüldüğü üzere hastayı yalnızca biyolojik bir varlık olarak ele almak eksik ve özensiz bir değerlendirmedir. İnsan canlısının biyolojik, ruhsal ve toplumsal tarafları birbirinden bağımsız ayrıksı taraflar değildir. Bu üç boyutun birbirleri ile etkileşimlerini kapsayacak bir bakış açısı bizi sorumlu kıymetlendirme tavrına götürecektir.
Aileye bir bebeğin katılacak olması hatta katılacağının beklentisi bile aile dinamiklerini hiç bir daha eski haline dönmemek üzere değiştirir. Aile bir evreden öbür bir evreye geçmiştir. Bu noktada ailedeki hiyerarşi, hudutlar, roller ve buna bağlı olarak ta ailedeki bireylerin birbirleri ile olan interaksiyonları tekrar yapılanır. Sonuç olarak bu yeni ömür evresinde aile bireyleri birbirlerini yine tanımlar ve tekrar biçimlendirir. Şahıslar bu tanımlanmışlığı ve şekillenmişliğine nazaran süreç görür. Ailedeki bu esaslı değişim olumlu istikamette olabileceği üzere olumsuz istikamette de olabilir. Olumlu tarafta olması herkesin tercihi ve isteğidir. Lakin bu her vakit bu türlü olmaz.
Bu yeni gelişim evresinin getirdiği yüklenmelere ve gerilime bağlı olarak çifttin bağında ilişki dokusunun zayıflaması, bozulması; alaka yırtılmaları hatta ilgi kopmaları gündeme gelir. Çifttin gündemlerine oturan bu yeni durum bağlantı hissinin bozulmasına ve çifttin yeterli hissetmeyişine yol acar. Klinikte müracaatçılarımız bu durumu ‘doğumdan sonra bu türlü oldu’ ‘ilk çocuğumu doğurduktan sonra bu sorun ortaya çıktı’ ‘ikinçi oğlumun doğumundan sonra değişti’ üzere cümlelerle bize çok hoş bir halde tabir ederler. Örneğin iki yaşlarında bir erkek çocukları olan genç bir çift bana gelerek babanın çocukla ilgi kuramadığını giderek akşamları konuta geç gelerek aileden uzaklaşmaya başladığını bu durumun kendilerinin ağızlarının tadını tuzunu bozduğunu belirtmişler ve genç baba da eşinin bu şikayetini çaresiz kabul etmiştir. Yapılan aile terapisi sürecinde altı tıklandığında baba oğluna yaklaşmak istediğini lakin ne vakit yaklaşmak istese güya oğlunun katılma nöbeti geçirecek ve nefes alamayacakmış üzere bir pay kapıldığını belirtmiştir. İlerleyen seanslarda babanın 6 yaşlarındayken nörolojik rahatsızlığından ötürü kendi babasının meskenin içinde rasgele yerde daima düşüp bayıldığına tekraren şahit olduğu açığa çıkmıştır. Sürdürülen aile terapisi devamında baba çocuğuna karşı duruşunu olumlu tarafta değiştirmiş ve tekrar ailesine dahil olmayı başarmıştır.
Kimi aileler bu hayat periyotlarında oluşan alaka zedelenmelerini kendi kendilerine tamir etme potansiyeline sahiptir. Birtakım çiftler ise profesyonel yardım alarak krizi aşar ve daha güçlü bir istikrara kavuşur. Lakin başka bir küme aile vardır ki bu bağ yırtılması ve kopmuşluğuna takılıp kalır ve ne yazık ki bir ömür uzunluğu bu türlü yaşar işin daha da acısı çiftler bu kademede çıkan sorunların nedenini karşılıklı olarak birbirlerinin kişiliklerine atfeder. Bu döngü silsilesi bir kere başladığında münasebet duygusu yıkımla giden bir seyir alır.
İşin doğrusu aile hayat evrelerinde oluşan sorunların eşlerin kişilikleri ile hiç bir ilgisi yoktur. Eşlerin bu yeni aile ömür evresinde kendi özdeşimlerini de içinde barındıran engellenmişliği, daralmışlığı, muzdaripliği ve canlarının yanması ile ilğisi vardır. Zira çift bu yeni aile ömür evresinde bir halkanın içine düşmüştür. Halka çok dar ve kıymetlidir. Halka dardır zira ne de olsa herkes kendi çapı etrafında döner. Halka değerlidir zira kişinin eşi, çocuğu nihayetinde ne de olsa kendi memnunluğu ve huzuru kelam mevzusudur. Eşlerden her biri bu halkanın dışına çıkmaya çalıştıkça ister istemez bu dar ortamda birbirlerine çarpar. Birbirlerine çarptıkça her iki eş de yara bere içinde kalır. Canlarının yanmışlığı arttıkça birbirlerine daha çok saldırırlar. Döngüsel aile dansı başlamıştır bir sefer. Her ne kadar çocuk yada çocuklar bu dansın etkin iştirakçisi üzere görünmese de aslında dansın en ortasında onlar vardır. Hatta bu danstan olumsuz etkilenenlerin en çok çocuklar olması kuvvetle mümkündür.
Özetleyecek olursak ailede bütün bu olanların nedeni gebelik, kürtaj ve doğum üzere aile ömür evrelerinin aile dinamiklerini değiştirmesi, dönüştürmesi ve eşlerin bu yeni değişim ve dönüşüme ayak uydurmaya çalışırken yaşadıkları ahenk ve ayar sıkıntılarıdır.
Öteki taraftan gebelik ve doğum çiftler ortasındaki bağ dinamiklerini ileriye götürme mümkünlüğünü da içinde barındırır. Bu periyotların bilhassa birinci evreleri başarılı bir biçimde atlatıldığında bu muvaffakiyet algısı çiftlerde yeterlilik aktiflik hislerine yer hazırlayarak bağlantıyı derinleştirir. Bir bebeği büyütmenin sevinci ve telaşı çiftin farkındalığını artırır. Bu farkındalığı kucaklamak ve kıymetli saymak çifttin bağını zenginleştirip yenileyebilir.

Kaynak: Özkan Sedat,Pisikiyatrik Tıp s.201,202

Shu.Güldane KAVGACI
Aile ve Evlilik Terapisti&Cinsel Terapist

Kaynak : Doktor Sitesi

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu