Kimlik ve Paha Algısı: Benliğin Şekillenme Süreci
Benlik kavramı, bireyin doğumundan itibaren aile, okul ve toplumsal etraf etkileşimiyle şekillenen, ömür uzunluğu dinamik bir gelişim gösteren biyopsikolojik bir olgudur.
Kişinin kendi özelliklerine dair algısı (gerçek benlik) ile hayalindeki kişi (ideal benlik) yahut toplumun kendisinden beklediği model (olması gereken benlik) ortasındaki istikrar, bireyin öz hürmetini belirleyen temel ögedir. Bu yapılar ortasındaki ahenk arttıkça bireyin ruhsal dayanıklılığı da güçlenmektedir.
Yüksek benlik hürmetine sahip bireyler, kendilerini bedelli ve uzman hissederken, eksikliklerini de gerçekçi bir halde kabul edebilme hünerine sahiptirler.Bu şahıslar, karşılaştıkları zorluklarda sorumluluk almayı tercih eder ve tenkitleri birer gelişim fırsatı olarak görürler.
Buna rağmen düşük benlik hürmeti; yetersizlik hissi, ağır onaylanma muhtaçlığı ve toplumsal çekilme ile kendini gösterir. Birey, içsel bir güvensizlik yaşadığında başarısızlıklarını dış etkenlere bağlama yahut savunma sistemi olarak “sahte bir özgüven” sergileme eğilimine girebilir
Bireyin bu algısını etkileyen en güçlü faktörlerin başında ebeveyn tavırları gelmektedir. Demokratik ve destekleyici bir aile ortamında büyüyen bireylerin öz hürmeti daha yüksek olma eğilimindeyken; reddedici, çok kısıtlayıcı yahut ilgisiz tavırlar düşük benlik algısının temelini oluşturabilir. Fizikî görünüm, akademik muvaffakiyet ve sosyo-ekonomik kurallar da bu süreci besleyen öteki bileşenlerdir.
Özetle, sağlıklı bir benlik algısı, yalnızca ferdi mutluluğun değil, tıpkı vakitte toplum içindeki sağlıklı toplumsal bağlantıların ve duygusal istikrarın da anahtarıdır. Kişinin kendisini tüm taraflarıyla kabul etmesi, bu sürecin en kritik basamağıdır.
HAZIRLAYAN :
Uzman Klinik Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Ruhsal Danışman Sümeyye Söylemez
