Mesleki Tükenmişlik
Mesleki tükenmişlik, bilhassa beşerlerle yüz yüze çalışmayı gerektiren meslek kümelerinde sıkça rastlanan; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve şahsî muvaffakiyet hissinde azalma ile karakterize edilen sinsi bir süreçtir.
Bu durum yalnızca süreksiz bir yorgunluk hali değil, bireyin güç kaynaklarının tükenmesiyle başlayan ve profesyonel kimliğine ziyan veren ruhsal bir aşınmadır.
Tükenmişlik süreci çoklukla bireyin işine karşı çok bir şevk ve yüksek beklentilerle başladığı “idealistik” evreyle tetiklenir; fakat gerçeklerin beklentileri karşılamamasıyla birlikte yerini hayal kırıklığına ve nihayetinde tam bir güç kaybına bırakır.
Tükenmişliğe neden olan faktörler temel olarak ferdî ve örgütsel olmak üzere ikiye ayrılır. Kişisel tarafta; kişinin yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve mükemmeliyetçi kişilik yapısı üzere ögeler rol oynarken; örgütsel tarafta ise çok iş yükü, iş üzerindeki denetimin eksikliği, yetersiz fiyat siyasetleri, iş yerindeki adaletsizlikler ve paha çatışmaları süreci hızlandırır. Bu faktörler bir ortaya geldiğinde bireyde fizikî olarak kronik yorgunluk, uyku bozuklukları ve baş ağrıları; ruhsal olarak ise öfke patlamaları, özgüven kaybı ve işe karşı yabancılaşma görülmeye başlar.
Bu sendromun sonuçları yalnızca bireyle sonlu kalmayıp geniş bir tesir alanına sahiptir. Tükenmişlik yaşayan çalışanlar, hizmet verdikleri bireylere karşı daha soğuk ve uzaklıklı bir tavır sergileyerek duyarsızlaşabilirler.
Bu durum, aile hayatında çatışmalara ve toplumsal ilgilerde bozulmalara yol açtığı üzere, kurumlar açısından da iş gücü kaybı, verimlilik düşüşü ve hizmet kalitesinde azalma üzere önemli maliyetler doğurur.
Dolayısıyla tükenmişlikle gayret etmek, hem ferdi ruh sıhhatini korumak hem de toplumsal ve kurumsal işleyişin devamlılığını sağlamak ismine hayati bir zorunluluktur.
HAZIRLAYAN : Uzman Klinik Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Ruhsal Danışman Sümeyye Söylemez
