“NEDEN korkularım ve takıntılarım var, depresif hissediyorum, öfkeliyim, hatalı hissediyorum, telaşlıyım, panik atak yaşıyorum, cinsellikle ilgili problemler yaşıyorum, cinsel dehşetlerim var, hayata karşı isteksizim, kendime itimadım yok, yapmam gerekenleri erteliyorum, kıymetsiz hissediyorum, fizikî bir neden olmadığını tabipler söylemesine karşın baygınlık nöbetleri geçiriyorum, beşerler içinde rahat değilim, bazen ya da sıklıkla kendime yabancılaşmış üzere bir pay kapılıyorum?…
VE NEDEN BU MESELELERİ KENDİ KENDİME AŞAMIYORUM?”…
“Neden” sözüyle başlayan bu durumları çok daha uzatmak mümkün. Bunların hepsi ruhsal sorun yaşayan insanların içinde bulundukları makus hissetme hallerini, açmazları, çelişkileri yansıtan tabirler. Bu meselelerin kimileri içimizde yaşadığımız ıstıraplarla ilgili kimileri da bağlarımızla ilgili. Bu problemlerin her biri farklı bir ruhsal sıkıntıya ve külfete işaret ediyor gözükse de ve her birinin farklı bir ruhsal ya da psikiyatrik ismi (kaygı bozukluğu, depresyon, panik bozukluk, ilgi sıkıntıları, cinsel sıkıntılar, takıntı, bağımlılık, fobi, kişilik bozukluğu gibi) olsa dahi aslında durum bu kadar karmaşık değil.
Araştırmalar, klinik uygulamalar ve bunlar sonucunda elde ettiğimiz sonuçların da katkısıyla; beyinde ruhsal problemlerin nasıl oluştuğu doğrultusunda bilimin geldiği son nokta şu: Hiçbir ruhsal sorun, semptom ve aşamadığımız bağlantı problemleri kendi kendine oluşamaz ve kesinlikle bu sıkıntılara ve semptomlara yol açan nedenler vardır.
Beyinde ruhsal problemlerin gelişmesinden ve kendi kendine geçememesinden sorumlu bölge orta beyindeki limbik sistemdir; uzak geçmişte (özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde) yahut yakın geçmişte yaşadığımız aksilikler ve o periyotlarda yaşadığımız aksilikler nedeniyle ortaya çıkan olumsuz hisler (kaygı, endişe, suçluluk, öfke, depresyon üzere ana duygular) travmatik tesir düzeneği ile limbik sistem bölgesindeki fizikî organlarda (amigdala gibi) depolanır ve büsbütün vakitten bağımsız olarak varlıklarını sürdürmeye ve ortadan ne kadar müddet geçerse geçsin bizde çeşitli biçimlerde, yoğunluklarda ve sayılarda berbat hissetme halleri yaşamamıza neden olmaya devam ederler.
Travmatik his birikiminin yeni yaşantımızdaki tesiri daima de olabilir dönemsel de; makul periyotlar yeterli hissedebilsek de (güncel hayatımızda çevresel gerilimin fazla olmaması, ilaç tedavisi görüyor olmamız üzere nedenlerden ötürü) bu yeterli hissetme hali süreksiz olur ve makûs hissetme halleri tekrar kendini gösterir ya da belli bir yaşa kadar travmatik tesir ortaya çıkmayabilir ve belli bir yaştan itibaren, makul bir periyottan itibaren ya da muhakkak bir olaydan sonra (sorumluluk almaya başlamak, evlenmek, çocuk sahibi olmak, okuduğumuzbir kitabın ya da duyduğumuz bir şeyin tesirinde kalmak, iş değiştirmek, taşınmak, karşı cinsle alakaların başladığı devir, yaşımızın ilerlemesi, ergenlikten çıkmak gibi) ruhsal sorun ve bu meseleyle bağlantılı berbat hissetme halleri ortaya çıkabilir.
Travmatik his birikiminin ne vakit tetikleneceği, yani makus hissetme hallerini ne vakit yaşayacağımız, birçok faktöre bağlı olabilir; biz bu faktörlerin farkında olabiliriz ya da olamayız. Geçmiş devir (çocukluk, ergenlik ve erişkinlilk) yaşanmış olumsuz yaşantılar ve bu yaşantıların travmatik hislerinin beynimizdeki limbik sistemde birikmesi ve bunların tetiklenmesi durumu kelam konusu olmasaydı ruhsal sorun yaşamazdık, yaşayamazdık. Buna yeni olarak yaşanan ağır durumlar sonucu oluşan ruhsal meseleleri hem katıyorum hem de katmıyorum. Klinik uygulamalarda gördüğümüz, yaşadığı yeni bir şimdiki travma nedeniyle ruhsal sorun yaşamaya başlamış insanların göreli olarak çok az sayıda olmasıdır.
Özetle demek istediğim şu; farkında olduğunuz ya da olmadığınız hangi ruhsal sorunu yaşıyor olursanız olun ve/veya bir türlü tahlil bulamadığınız ve yetersiz hissettiğiniz şahıslar ortası sıkıntılar varsa travmatik etkilenme sonucu oluşan bir durum kelam bahsidir. Bu çeşitli problemlerin en büyük özelliği, irademizi kullanarak çözemiyor olmamızdır; bunun nedeni iradenin bir üst beyin (korteks) fonksiyonu olması fakat duygusal birikmelerin orta beyindeki limbik sistemde depolanıyor olmasıdır.
Travmatik etkilenmeler sonucu oluşan olumsuz his birikmeleri bize durduk yere makûs hissetme halleri ya da yaşadığımız durumla kıyaslanamayacak ölçüde abartılı berbat hissetme halleri ve tahlil bulamama halleri yaşatır. Her türlü ruhsal problemde, bu hallerden kurtulmanın günümüzdeki en aktif ve kalıcı tahlili psikoterapide travma çalışması yapmaktır (Özellikle, EMDR formülü deneyimli bir klinik psikolog tarafından, psikoterapide uygun ve tesirli bir biçimde kullanıldığında).
Bu yapıldığında birikmiş travmatik his yükleri beyinden atılır ve şimdiki problemlerimiz, konusu, ismi, tanısı ne olursa olsun kalıcı bir formda ortadan kaybolmaya başlar.
Yrd.Doç.Dr. Klinik Psikolog Ercüment DOĞAN
