Bu altta yatan hisler temel olarak; kaygı ve utançtır. Kişi çok korktuğu yahut utandığı vakit bu hislerin temeliyle yüzleşmektense etrafına reaksiyon olarak büyük öfke patlamaları yansıtır. Yani çok öfke birden fazla vakit dışardan görülen his değildir, daha derindeki kırılgan hislerin zırhıdır. İnsan zihni korktuğunu, bedelsiz hissettiğini, utandığını, denetimini kaybettiğini, yaşadığı çaresizliği dışardan gözlerin fark etmesini istemez. Ancak hayat akışında çok doğal ve herkesin yaşadığı bu hislerin en sağlıklı tahlili, en temeldeki kaynağa ulaşıp yüzleşmekten geçer. Daha güçlü görünmek ismine yaşanan öfke nöbetleri, bu kıymetsiz hissettiren hislerden kimi vakit şahsa daha büyük ziyanlar verebilmektedir. Öfke, şahsa yapay bir güç hissi verir. Ağlamak yerine bağırmak, yok sayılmış hissedildiğinde atağa geçmek, yahut sıkışmış hissedildiğinde kendini savunan cümleler kurmak yerine küfür etmeyi tercih etmek üzere durumlar, kişiyi kendince “zayıf” gördüğü hisleri yaşamaktan kurtaran dürtüsel ve onu “güçlü” gösteren reaksiyonlardır. Yüzleşemediği ve yaşamaktan korktuğu her his bu reaksiyonlar verildikçe daha da derinlere gömülür ve kişi hayatı boyunca bu hislerle sıhhatsiz yollarla gayret etme durumunda kalır.Zayıf görülen bu hisler çoklukla çocukluk ve ergenlik devrinde kişinin yaşadığı sıkıntı durumları sağlıklı çözebilecek bir ortam sunulmadığında yetişkinliğine çok öfke savunma sistemi ile sirayet eder. “Bunu yaşamak beni yaralayamaz, üzemez.” Üzere bir bakış açısıyla kendi kırıklıklarını diğerlerini kırarak onarmaya eğilim gösterir. Bu ne kadar kişiyi anlık olarak tatmin etse bile uzun vadede yüzleşemediği her his hayatında ona sorunlar yaratmaya devam eder. Öfke sadece bağırma ya da fizikî patlama biçiminde ortaya çıkmayabilir. Tetiklenilen durumlarda kimi şahıslar pasif agresif davranma, kin tutma, alaycı olma yahut kendini cezalandırma eğiliminde bulunabilirler. Bunlar da çok öfkenin biçimleridir.Öfkenin temelindeki sorun anlaşılıp sağlıklı bir biçimde yaşanmalıdır. Bastırılmaması için kişi, zorlandığı hisleri tespit ettiği vakitlerde bu hisleri fizikî yahut duygusal olarak sağlıklı bir formda dışa vurmalıdır. Örneğin fizikî aktiviteler, meditasyon, hisleri kağıda dökmek, bir terapistle konuşarak içsel sıkıntıları çözmek gibi… Dışarı vurulamayan öfke içeride birikir ve birçok vakit depresyon, dert ya da dürtüsel ataklar formunda günlük hayata olumsuz bir biçimde yansır. Öfkeyi anlamak aslında incinen tarafımıza dokunmaktan ve içimizdeki korkan, acı çeken sesi anlamaktan geçer. Çok öfke, etrafına ziyan vermek isteyen bir bireyden çok onarılmamış bir sistemin göstergesidir. Gerçek yaşandığında hudut çizmeyi, kendimizi müdafaayı ve savunmayı sağlayan bir araçtır.
Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
