Oyun Terapisinde Masalların Ehemmiyeti: Sembolün Düzgünleştirici Gücü

Masal Neden Bu Kadar Tesirlidir?

Masallar üniversal temalar içerir: kaygı, terk edilme, kıskançlık, mevt, rekabet, iyilikkötülük çatışması, güçsüzlük ve güçlenme. Çocuk bu temaları kendi yaşantısıyla eşleştirir; lakin bunu direkt kendisi üzerinden değil, karakter üzerinden yapar.

Örneğin;

Karanlıktan korkan bir çocuk, karanlık ormanda kaybolan bir tavşanın öyküsünü daha rahat dinler. Kardeş kıskançlığı yaşayan bir çocuk, tahtını paylaşmak zorunda kalan küçük bir prens üzerinden hissini çalışabilir. Masal, çocuğun savunmalarını bypass eder. Direkt sorulduğunda “korkmuyorum” diyen çocuk, masaldaki karakter için korkabilir. Bu projektif alan, terapötik çalışmanın temelidir.

Sembolizasyon ve Duygusal İşleme

Çocuk gelişiminde sembolik düşünme makul bir evrede ortaya çıkar. Oyun terapisi bu kapasiteyi kullanır. Masallar ise sembolik lisanı ağır biçimde içerir.

Canavar, birçok vakit endişenin;

Cadı, cezalandırıcı bir figürün;

Karanlık orman, belirsizliğin;

Kayıp anne, ayrılık telaşının sembolü olabilir.

Çocuk, kendi yaşadığı duyguyu dışsallaştırır. Böylelikle his ile ortasına inançlı bir aralık koyar. Bu aralık, hissin düzenlenmesini kolaylaştırır.

Travma Çalışmalarında Masal

Travmatik tecrübeler direkt anlatıldığında çocuk için yine travmatize edici olabilir. Masal lisanı ise dolaylıdır. Bu dolaylılık çocuğun hudut sistemini çok aktive etmeden çalışmaya imkân tanır.

Travma yaşayan çocuklar sıklıkla:

Kontrol kaybı teması

Tehlikeli dünya algısı

Güven figürünün zayıflığı

Üzerine kıssalar kurarlar.

Terapötik masal çalışmaları, kıssaya inançlı bir tahlil ekleyerek çocuğun içsel temsilini dönüştürebilir. Örneğin öyküde yalnız kalan karaktere dayanak figürü eklemek, çocuğun inanç algısını yine yapılandırmasına yardımcı olabilir.

Masalın Regülatif İşlevi

Masallar sırf sembolik değil, nörofizyolojik olarak da düzenleyicidir. Ritmik anlatım, tekrar eden kalıplar ve kestirim edilebilir yapı çocuğun hudut sistemini sakinleştirir.

Özellikle telaş seviyesi yüksek çocuklarda masalın:

Duygusal yatıştırma

Güven hissi oluşturma

Öngörülebilirlik sağlama

İşlevi vardır.

Hikâyenin başı, ortası ve sonu vardır. Bu yapı, çocuğa dağınık hislerin organize edilebileceği iletisini verir.

Terapistin Rolü: Masalı Seçmek ve Yorumlamamak

Oyun terapisinde masal kullanımı, terapistin faal yönlendirmesinden çok çocuğun sürecine eşlik etmeyi içerir. Terapist masalı çocuğa “öğüt” vermek için kullanmaz. Emel didaktik bildiri değil; duygusal keşiftir.

Önemli olan çocuğun masalla kurduğu ilgidir:

Hangi karakterle özdeşleşiyor?

Hangi noktada ağır reaksiyon veriyor?

Hikâyeyi nasıl değiştirmek istiyor?

Masalın terapötik gücü, çocuğun öyküye müdahale edebilmesinde yatar. Bu müdahale, aslında içsel denetim hissinin tekrar inşasıdır.

Masal Yazmak: Terapötik Müdahale Olarak Hikâye

Bazı durumlarda terapist çocuğun gereksinimine nazaran özel bir masal oluşturabilir. Bu masallar çocuğun yaşadığı özgül temaya odaklanır: Boşanma sonrası itimat teması Hastalık sürecinde endişe Yas sürecinde kayıp

Ancak burada kritik nokta, çocuğun tecrübesini direkt anlatmak yerine sembolize etmektir. Zira masalın uygunlaştırıcı gücü, doğrudanlıkta değil metafordadır.

Masallar çocuk için sırf cümbüş değildir. Onlar iç dünyanın haritalarıdır. Oyun terapisi içinde masal; çocuğun endişelerini, çatışmalarını ve isteklerini inançlı bir sembolik alanda çalışmasına imkân tanır.

Çocuk gerçeği her vakit sözlerle anlatamaz. Fakat bir masalın içinde kendini gösterebilir.

HAZIRLAYANLAR

Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz

Psikolog Cansu Hatice Karcıoğlu