Performans Tasası: Beynin Tehdit Algısı ve Kendilik Bedeli Üzerindeki Tesirleri
Performans tasası yaşayan beşerler çoklukla mükemmeliyetçidir. Bu şahıslar için muvaffakiyet, pahalı olmanın bir şartıdır. “Mükemmel olmazsam, kâfi olmam.” inancı derinlere yerleşmiştir. Bu nedenle yapılan en küçük yanılgı bile kimliklerine yapılmış bir taarruz üzere algılanır.
Psikolojik olarak performans derdi iki boyutludur:
Duygusal boyut: Korku, utanç, denetim kaybı, yetersizlik hissi.
Fizyolojik boyut: Kalp çarpıntısı, terleme, kas gerginliği, nefes darlığı.
Bu süreçte beyin yürütücü fonksiyonlara erişemez; kişi ne kadar hazır olursa olsun performansı düşer. Tam da bu nedenle tasa ve performans ortasında aksi U formunda bir eğri vardır: Çok az korku motivasyonu düşürür, çok fazla tasa ise kapasiteyi kilitler.
Performans korkusunu azaltan en kıymetli şey, sonucu değil süreci merkeze almaktır. Beyin “başaracağım mı?” yerine “şu an ne yapıyorum?”a odaklandığında tehditle ilgili devreler kapanır.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
