Şema Terapiye Nazaran Telaşın Kökeni
Şema terapi, bireyin çocukluk periyodunda karşılanmayan temel duygusal muhtaçlıklarının vakitle kalıcı fikir ve his kalıplarına dönüşmesini açıklar.
Kaygı ile en çok alakalı şemalar:
1. Terk Edilme Şeması
Kişi, sevdiği insanların onu bırakacağına dair ağır bir endişe taşır.
Bu durum münasebetlerde çok hassasiyet ve tasaya neden olur.Bu durum kişinin tasasını artırır.
2. Kusurluluk / Değersizlik Şeması
Kişi kendini yetersiz, eksik ya da sevilmeye layık olmayan biri olarak algılar.
Bu da toplumsal tasa ve reddedilme korkusunu artırır.Bu yüzden bağ kurmakta kaçabilir.Sağlıksız bağlarda kalabilir.
3. Denetim Kaybı / Berbat Bir Şey Olacak İnancı/Karamsarlık Şeması
Belirsizliğe tahammülsüzlük vardır.
“Ya makus bir şey olursa?” niyeti korkuyu daima besler.
Kaygı Neden Geçmez? (Şema Perspektifi)
Kaygı bozukluğu birden fazla vakit yüzeyde görünen belirtilerden ibaret değildir.
Altında çalışan otomatik şema sistemleri vardır:
• Birebir durumlara birebir halde reaksiyon verme
• Zihnin daima tehdit araması
• Hislerin çocukluk tecrübeleriyle tetiklenmesi
• Kaçınma davranışlarının korkuyu pekiştirmesi
Kısacası, kişi yalnızca “kaygıyı azaltmaya” çalıştığında değil,
kaygıyı üreten şemaları fark ettiğinde düzgünleşme başlar.
Şema Modları ve Kaygı
Şema terapide sırf şemalar değil, “modlar” da değerlidir.
Kaygı yaşayan bireylerde sık görülen modlar:
• İncinmiş Çocuk Modu: İnançta hissetmez, dehşet yoğundur
• Kaygılı Hami Mod: Daima düşünerek denetim sağlamaya çalışır
• Cezalandırıcı Ebeveyn Modu: “Yetersizsin, kusur yapmamalısın” iç sesi
Bu modlar aktive olduğunda kişi kendini ağır dert içinde bulur.
Kaygı ile Baş Etmede Şema Terapi Yaklaşımı
1. Şemaları Fark Etmek
Kaygının yalnızca “bugünle” ilgili olmadığını görmek,
geçmişten gelen kalıpları anlamak birinci adımdır.Bu şemalarla yüzleşmek.
2. Duygusal Gereksinimleri Tanımak
Güven, kabul, paha görme üzere temel gereksinimler tekrar ele alınır.
3. Sağlıklı Yetişkin Modunu Güçlendirmek
Kişi vakitle kendi hislerini düzenleyebilen,
daha gerçekçi düşünebilen bir yapıya geçer.
4. Kaçınma Yerine Yüzleşme
Kaygıyı tetikleyen durumlardan kaçmak yerine,
kontrollü biçimde üzerine gitmek güzelleşmeyi sağlar.
Kaygı Neden Geçmez? (Şema Perspektifi)
Kaygı bozukluğu birçok vakit yüzeyde görünen belirtilerden ibaret değildir.
Altında çalışan otomatik şema sistemleri vardır:
• Birebir durumlara birebir biçimde reaksiyon verme
• Zihnin daima tehdit araması
• Hislerin çocukluk tecrübeleriyle tetiklenmesi
• Kaçınma davranışlarının korkuyu pekiştirmesi
Kısacası, kişi yalnızca “kaygıyı azaltmaya” çalıştığında değil,
kaygıyı üreten şemaları fark ettiğinde güzelleşme başlar.
Şema Modları ve Kaygı
Şema terapide sırf şemalar değil, “modlar” da kıymetlidir.
Kaygı yaşayan bireylerde sık görülen modlar:
• İncinmiş Çocuk Modu: İnançta hissetmez, endişe yoğundur
• Telaşlı Esirgeyici Mod: Daima düşünerek denetim sağlamaya çalışır
• Cezalandırıcı Ebeveyn Modu: “Yetersizsin, kusur yapmamalısın” iç sesi
Bu modlar aktive olduğunda kişi kendini ağır telaş içinde bulur.
Kaygı ile Baş Etmede Şema Terapi Yaklaşımı
1. Şemaları Fark Etmek
Kaygının yalnızca “bugünle” ilgili olmadığını görmek,
geçmişten gelen kalıpları anlamak birinci adımdır.
2. Duygusal Muhtaçlıkları Tanımak
Güven, kabul, kıymet görme üzere temel gereksinimler tekrar ele alınır.
3. Sağlıklı Yetişkin Modunu Güçlendirmek
Kişi vakitle kendi hislerini düzenleyebilen,
daha gerçekçi düşünebilen bir yapıya geçer.
4. Kaçınma Yerine Yüzleşme
Kaygıyı tetikleyen durumlardan kaçmak yerine,
kontrollü formda üzerine gitmek iyileşmeyi
