şuurlu ebeveyn ve hudut koyma

BİLİNÇLİ EBEVEYNLİK NEDİR

Çocuğu tanımak:Hangi yaş evrelerinde fizikî ve ruhsal olarak çocuklar neler yaşar, bu periyotlarda muhtaçlıkları nelerdir üzere araştırmalar yapmak, bu hususta kitaplar okumak, gerekirse verilen seminerlere katılmak, çocuğunuzu daha güzel tanımanızı sağlayacak adımları size sunabilir.

ÇOCUĞUN HİS VE FİKİRLERİNE MÜDAHALE ETMEDEN ANLAMAK Aile içinde tüm bireylere hürmet göstermeli, fikirleri paylaşmalı ve seçim hakkı tanınmalıdır. Bu sayede bunun değeri anlaşılacaktır.

• Esnek olmalı: Her çocuğun yapısı birebir değildir. Dar görüş ve fikirler ise, her çocuk için geçerli değildir. Farklılığı ve çocukları olduğu üzere kabul etmelisiniz. Bu süreçte değişime açık olun.
• Etkin dinlemeli: Çocuğun sırf sözlerini değil, bir bütün olarak hisleriyle anlamaya çalışmalısınız. Söylediği ve söylemediği her şeyi duymaya çalışmalısınız. Çocuğunuz karşınızda konuşabilmeli ve size gereksinimi olduğunda da âlâ bir dinleyici olabilmelisiniz.
• Aile içi paylaşımlar: Çocuklarla birlikte vakit geçirmeden onları hayata hazırlamanız mümkün değildir. Birbirinize vakit ayırmalısınız. Sevinç, heyecan, ıstırap ve hayatınızı paylaşmalısınız. Tüm bunlar çocuğa aidiyet ve bağlılık hissini öğretmektedir.
• Çocuğun arkadaşlarını tanımalı: Çocukların üç yaşından itibaren arkadaşları onlar için kıymetli olmaya başlamaktadır. Çocuk hayatı arkadaşlar ortasında ve oyun içinde öğrenmektedir. Çocuğun ise bu toplumsallığı desteklenmeli ve de paylaşılmalıdır.
• Çocuğa sorumluluk verin: Çocuğun bağımsızlık kazanabileceği konut işleri yahut alışveriş, ödevleri üzere işlerle küçük muvaffakiyetleri yahut başarısızlıkları tatmasını sağlayın. Bu sayede yetenekleri gelişecek ve öğreneceklerdir.
• Çocuğa yuva sıcaklığını hissedebilmeli: Aile de sevgiyi hissederek büyüyen bir çocuk bağlılık ve inanç hissini yaşamaktadır. Bu nedenle çocuğun sevginin hâkim olduğu bir mesken ortamına gereksinimi vardır.
• Ona model olun: Çocuğunuza söylediğiniz kelamların yanı sıra sizin davranışlarınıza bakarak öğrendiğini de unutmamalısınız. Siz anne baba olarak öğüt vermekten çok ona rol model olmalısınız.

ERGENLİK DÖNEMİNDE

• Ergenlerle bağlantı kurarken yargılayıcı, küçümseyici, sorgulayıcı sözlerden kaçının.
• Başkalarının yanında eleştirmemeye, şikayet etmemeye, utandırmamaya itina gösterin. Düzeltilmesi gereken bir davranışı olduğunu düşünüyorsanız bunu kesinlikle başbaşayken konuşun.
• Yaşadığı sıkıntıları anlamaya çalışın, size değersiz gelen ufak tefek şeylerin onun için ne kadar kıymetli olabileceğini unutmayın.
• Yaşıtlarıyla kıyaslamayın. Kıyaslanmak kendisini yetersiz hissetmesine neden olarak özgüven sorunlarına yol açacaktır.
• Kişisel alanına ve vakit zaman yalnız kalmak istemesine hürmet gösterin. Odasını ve eşyalarını izinsiz karıştırmayın.
• Verdiğiniz sözleri tutun ve planlara sadık kalın. İtimadını kaybederseniz, bir daha kazanmanız sıkıntı olacaktır.
• Yaşına ve gereksinimlerine uygun kurallar koyun ve sorumluluklar verin. Lakin unutmayın ki tıpkı yaşta olsalar bile her gencin ritmi farklıdır. Birisinin üstesinden gelebileceği bir sorumluluk, başkasına ağır gelebilir. Çocuğunuzu gözlemleyin ve beklentilerinizi ona nazaran ayarlayın.
• Bu devirde flört bağları olağan ve sağlıklıdır. Bu mevzuda yasakçı ve baskıcı olmak sizden daha da uzaklaşmasına, palavra söylemesine ya da sıkıntı durumda kaldığında sizden yardım isteyememesine neden olur. Mümkün olduğunca irtibata açık davranın lakin her şeyi anlatmasını da talep etmeyin, mahremiyetine hürmet duyun.
• Cinsellikle ilgili konuşmaktan utanmayın ve kaçınmayın. İnternetten ya da arkadaş ortamından edindiği kulaktan dolma bilgiler aldatıcı olabilir. Mevzuyla ilgili yanlışsız kaynaklardan bilgi aldığına emin olun.
• Zaman vakit hudutlarını esneterek yeni şeyler denemesine müsaade verin, kendini göstermesine imkan sağlayın.

Söz dinlemeyen çocuk

Empatiyle Yaklaşma: Ergenin duygusal hallerini, hislerini ve kanılarını anlamaya çalışmak kıymetlidir. Bu, onların duygusal olarak desteklendiklerini hissetmelerine yardımcı olabilir.

Açık İrtibat: Gençlerle açık bir irtibat kurmak, onların kanılarını ve hislerini paylaşmalarını teşvik eder. Meselelerini, kaygılarını ve telaşlarını lisana getirmeleri için inançlı bir alan yaratmak, onların daha anlayışlı olmalarına yardımcı olabilir.

Sınırlar Belirleme: Ergenler, neyin kabul edilebilir olduğunu ve neyin olmadığını bilmek isterler. Fakat, bu hudutların belirlenirken onların da fikirlerinin alınması kıymetlidir.

Özerkliklerine Hürmet Gösterme: Gençlerin bağımsızlık isteklerini kabullenmek ve onlara belli sorumluluklar vermek, özgüvenlerini artırabilir.

Olumlu Davranışları Teşvik Etme: Gençlerin olumlu davranışlarını fark etmek ve onları takdir etmek, bu davranışların tekrarlanmasını teşvik edebilir.

Sorumluluk Almalarını Teşvik Etme: Gençlere, hareketlerinin sonuçlarına katlanmaları gerektiği öğretilmelidir. Yanılgılarından ders alabilmeleri için onlara rehberlik edilmeli, lakin sonuçlarına katlanmalarına müsaade verilmelidir.

Güvende Olduklarını Hissettirme: Gençler, fizikî ve duygusal olarak inançta olduklarını hissetmelidirler. Bu, onların risk almadan bağımsızlık arayışlarını sürdürmelerine yardımcı olabilir.

Rol Model Olma: Ebeveynler olarak, gençlere nasıl davranılması gerektiği konusunda model olunmalıdır. İrtibat, hürmet ve anlayış üzere bedellerin uygulamada gösterilmesi, gençlerin bu bedelleri benimsemelerine yardımcı olabilir.

Ergenlik periyodu şiddetli olabilir, lakin gerçek yaklaşım ve anlayışla bu periyodu daha verimli ve olumlu bir formda geçirebilirsiniz. Gençlerin bu periyotta ebeveynlerine gereksinimleri vardır, lakin birebir vakitte kendi başlarına kararlar alabilme yeteneklerini geliştirmelerine de müsaade verilmelidir.

Empatiyle Yaklaşma: Ergenin duygusal hallerini, hislerini ve niyetlerini anlamaya çalışmak değerlidir. Bu, onların duygusal olarak desteklendiklerini hissetmelerine yardımcı olabilir.

Açık Bağlantı: Gençlerle açık bir bağlantı kurmak, onların fikirlerini ve hislerini paylaşmalarını teşvik eder. Problemlerini, dehşetlerini ve telaşlarını lisana getirmeleri için inançlı bir alan yaratmak, onların daha anlayışlı olmalarına yardımcı olabilir.

Sınırlar Belirleme: Ergenler, neyin kabul edilebilir olduğunu ve neyin olmadığını bilmek isterler. Lakin, bu sonların belirlenirken onların da fikirlerinin alınması kıymetlidir.

Özerkliklerine Hürmet Gösterme: Gençlerin bağımsızlık dileklerini kabullenmek ve onlara muhakkak sorumluluklar vermek, özgüvenlerini artırabilir.

Olumlu Davranışları Teşvik Etme: Gençlerin olumlu davranışlarını fark etmek ve onları takdir etmek, bu davranışların tekrarlanmasını teşvik edebilir.

Sorumluluk Almalarını Teşvik Etme: Gençlere, hareketlerinin sonuçlarına katlanmaları gerektiği öğretilmelidir. Yanılgılarından ders alabilmeleri için onlara rehberlik edilmeli, fakat sonuçlarına katlanmalarına müsaade verilmelidir.

Güvende Olduklarını Hissettirme: Gençler, fizikî ve duygusal olarak inançta olduklarını hissetmelidirler. Bu, onların risk almadan bağımsızlık arayışlarını sürdürmelerine yardımcı olabilir.

Rol Model Olma: Ebeveynler olarak, gençlere nasıl davranılması gerektiği konusunda model olunmalıdır. Bağlantı, hürmet ve anlayış üzere bedellerin uygulamada gösterilmesi, gençlerin bu pahaları benimsemelerine yardımcı olabilir.

Ergenlik periyodu güçlü olabilir, fakat gerçek yaklaşım ve anlayışla bu devri daha verimli ve olumlu bir halde geçirebilirsiniz. Gençlerin bu periyotta ebeveynlerine gereksinimleri vardır, lakin birebir vakitte kendi başlarına kararlar alabilme yeteneklerini geliştirmelerine de müsaade verilmelidir.

Çocukluk periyodundaki duygusal ihtiyaçların gereğince karşılanamaması, ilerleyen yaşlarda şahsî şemaların yani kalıpların temelini oluşturabilir ve çeşitli ruhsal meselelere neden olabilir. Bu türlü durumlarda uygulanabilen şema terapi; şemaların farkına varmayı, onları değiştirmeyi ve onlarla başa çıkmayı gayeler. Şema terapi, günümüzde yaygın olarak kullanılan, bütüncül bir psikoterapi tekniğidir. Şema terapi nedir, şema terapi ne işe fayda üzere soruların yanıtları ve şema terapi hakkında öbür merak edilenler için yazının devamını okuyabilirsiniz.