Yemek Yemiyorsun, Bir Şeyler Hissediyorsun
Saat 23.00.
Aç değilsin lakin buzdolabının önündesin.Gün yorucuydu. Bir şeyler aykırı gitti.
Ya da tam aykırısı — her şey yeterliydi ancak içinde garip bir boşluk var.
Ve bir anda kendini buzdolabının önünde buluyorsun. Ne aradığını tam bilmiyorsun lakin bir şeyler yersen o his biraz hafifleyecek üzere geliyor.
Eğer bu tanıdık geliyorsa, yalnız değilsin.
Ve hayır, bu bir irade sorunu değil.
Açlık mı, Öteki Bir Şey mi?
Gerçek açlık yavaş yavaş gelir.
Midende hissedersin, giderek artar ve yediğin rastgele bir şeyle geçer.
Duygusal açlık o denli değil.
Bir anda gelir. Genelde spesifiktir — tatlı, cips, hamur işi üzere.
Ve birden fazla vakit yedikten sonra geçmez. Hatta yerine suçluluk gelir.
Kulağa ayırt etmesi kolay üzere geliyor lakin değil.
Zira bu döngü vakitle otomatikleşir.
Beyin, açlıkla duyguyu birbirine karıştırmaya başlar.
Peki Hedonik Yeme Ne?
Duygusal yemeden biraz farklı.
Duygusal yemede bir duyguyu bastırmaya çalışırsın.
Hedonik yemede ise ortada bastırılacak bir his bile olmayabilir.
Yalnızca zevk vardır. Beyin ödül ister.
Tok olduğunu bilirsin.
Ancak o çikolata oradadır.
“Bir kare alayım” dersin… ve devamı gelir.
O birinci birkaç saniyelik keyif var ya — işte problem tam olarak o.
Beynin ödül sistemi devreye girer, dopamin artar.
Ve beyin bu yolu öğrendi mi, tekrar tekrar kullanmak ister.
Bu bir irade zayıflığı değil.
Bu, beynin çalışma biçimi.
Bu Döngü Nereden Geliyor?
Çoğu vakit çok evvelden.
“Aferin, haydi sana dondurma.”
“Üzülme, gel çikolata yiyelim.”
“Misafir geldi, pasta var.”
Yemek; mükafatla, teselliyle, kutlamayla iç içe büyür.
Beyin bunu kaydeder.
Yıllar sonra güç bir gün geçirdiğinde,
beyin o eski formülü çıkarır:
üzüntü + yemek = rahatlama
Ne Yapabilirsin?
Önce şunu söyleyeyim:
“Sadece yeme” demek işe yaramıyor. Bunu zati biliyorsun.
Daha işe yarayan şey şu: fark etmek.
Buzdolabının önünde durmadan evvel bir an durup
“Ben şu an ne hissediyorum?” diye sormak.
Cevabı çabucak bulmak zorunda değilsin.
Yalnızca bu soruyu sormak bile o otomatik akışı yavaşlatır.
Zamanla şunu fark ediyorsun:
Aslında aradığın şey birçok vakit yemek değil.
Dinlenmek. Rahatlamak. Birine yakın hissetmek. Ya da yalnızca günü atlatmak.
Yemek bunları çözmüyor. Yalnızca kısa bir müddetliğine üstünü örtüyor.
Duygusal yeme ile baş etmek, kendinle savaşmak değil.
Kendini tanımak.
Ve bu, düşündüğünden daha mümkün.
